تصمیم‌گیری بهینه برای توسعه کشت و صنایع تکمیلی گل محمدی استان آذربایجان شرقی

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران .

2 استاد گروه مدیریت و توسعه کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزه، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار گروه مدیریت کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران.

4 دانشیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.30490/aead.2024.365163.1586
چکیده

با توجه به نیاز بسیار کم گل محمدی به آب و سازگاری با منطقه رویش این گل و همچنین، تناسب زیاد اراضی و دانش فنی کشاورزان برای کشت آن در استان آذربایجان شرقی، به‏منظور افزایش اشتغال و بهبود درآمد گروه بزرگی از خانوارهای روستایی، مطالعه عمیق با هدف شناسایی، تحلیل و اولویت­‌بندی راهبردهای کسب‌‏وکار برای توسعه کشت گل محمدی و صنایع تکمیلی آن در این استان ضروری است. بررسی ادبیات پژوهش­‌های مرتبط­ نشان داد که تاکنون، در مطالعه‌‏ای مشابه به روش تاپسیس (TOPSIS)، تحلیل راهبردهای توسعه کسب‌‏وکار کشت و صنایع تکمیلی گل محمدی در این استان صورت نگرفته است. از این‏‌رو، بدین منظور، پس از تلفیق معیارهای حاصل از مطالعه دلفی به ‏عنوان نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌‏ها و تهدیدهای توسعه کسب‏ وکار کشت گل محمدی و صنایع تکمیلی آن در استان آذربایجان شرقی برای تدوین راهبردهای بازاریابی بر مبنای ماتریس آنسوف و پس از تأیید روایی صوری آن با دادن امتیاز برای مقایسه هر کدام از گزینه­‌های راهبردی در شرایط آن معیارها در قالب طیف لیکرت از یک تا نُه (1 تا 9) در پرسشنامه محقق­‌ساخته، داده‌­ها در سال 1402 از تمام کارشناسان خبره جمع‌­آوریی و همچنین، پس از تأیید پایایی آن به روش آنتروپی با بهره‏‌گیری از شیوه تاپسیس در محیط نرم‌افزار اکسل (Excel) مورد تجزیه‏وتحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، راهبردهای بازاریابی بلندپروازانه و متنوع‌سازی، به ‏ترتیب، رتبه‌‏های اول و دوم در توسعه کسب ‏وکار کشت گل محمدی و همچنین، راهبردهای بازاریابی متوازن و جسورانه، به‏ ترتیب، رتبه‌‏های اول و دوم در توسعه کسب ‏وکار صنایع تکمیلی آن شناخته شدند، که نشان از وجود تعارض در راهبردهای توسعه کسب ‏وکار کشت گل محمدی و صنایع تکمیلی آن در استان دارد. بر این اساس، اجرای راهبردهای بازاریابی توسعه کشت گل محمدی قبل از بهبود وضعیت اقتصادی صنایع تکمیلی آن در استان امکان‌­پذیر نخواهد بود. از این‌‏‏رو، روند توسعه کشت گل محمدی در استان هم‏زمان با رفع مشکلات اقتصادی و اولویت‏‌دهی به صنایع آن در حمایت­‌های مالی استانی دولت از جمله ارائه تسهیلات بانکی کم­‌بهره، کاهش مالیات بر درآمد و تخصیص ارز دولتی در واردات دستگاه‏‌های مورد نیاز و همچنین، در مرحله گذار از بحران اقتصادی کشور نیز تولید فرآورده‌­های جدید مورد پسند بازارهای فعلی توسط صنایع تکمیلی گل محمدی استان و همچنین، به‏ منظور رفع تعارض در این صنعت، واگذاری توسعه آن به یک متولی حرفه‌­ای در وزارت جهاد کشاورزی به‏‌عنوان پیشنهادهای پژوهش حاضر مطرح شده‌‏اند.