فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیدة ریزگردها در مرزهای غربی کشور ازنظر تداوم و غلظت، افزایش داشته و باعث برهم خوردن توان اکولوژیک این منطقه شده است. این موضوع علاوه بر تأثیر بر زیرساخت ها و مشکلات اجتماعی، اثر سوء بر بهداشت و سلامت مردم نیز دارد. به منظور شناسایی عوامل مؤثربر این پدیده، از رویکرد سودا به عنوان یک روش ساده با رویکرد تهیة نقشه شناختی استفاده شد. نقشه شناختی می تواند اهمیت ارزش یک عامل معین وابسته به ارزش های همة عوامل مؤثر بر یک پدیده را نشان دهد. در این پژوهش، با 20 نفر از خبرگان حوزة منابع آب، مصاحبه صورت گرفت و پس از اجماع نظرات، 9 عامل به عنوان مؤثرترین عوامل در رخداد این پدیده شناسایی شد. نتایج تحلیل با استفاده از مفاهیم مربوط به تئوری گراف و تعیین میزان فعال بودن نسبی (مرکزیت) گره ها و تشکیل ماتریس مجاورت نشان داد به ترتیب دو عامل مدیریت ناصحیح منابع آب و بی توجهی به آبخیزداری در منطقه و همچنین توسعة یک جانبة کشور ترکیه در منطقه و ساخت سدهای فراوان در بالادست رودخانة دجله به عنوان فعال ترین گره ها و عوامل، شناسایی شده است. نتایج نشان داد که این دو عامل با وزن نسبی 0/015  دارای بیشترین فاکتور تأثیرگذاری ازنظر اولویت بندی است. ازطرفی نیز نتایج نشان داد که عامل جنگ ایران و عراق و راهکارهای امنیتی رژیم بعث در عراق به عنوان عاملی با کمترین میزان فعالیت با وزن نسبی 0/007 در مسئلة ریزگردهاست. درنهایت این رویکرد می‌تواند به استخراج راهبردهای عملی وکاربردی حل مسائل زیس تمحیطی ازجمله گردوغبار منجر شود.