کاربست اصول و ملاحظات توسعه مجدد اراضی قهوه‌ای شهری : پهنه صنعتی متروک در محله حکیمیه تهران

نویسندگان

1 گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 گروه طراحی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2022.345604.1718
چکیده

همجواری اراضی قهوه‌ای با بافت شهر و خصوصا محلات مسکونی، در پی توسعه شهری، تهدیدی جدی و در عین حال، فرصتی حیاتی ناظر بر تنزل و یا ارتقا کیفیت‎های زیست نظیر سرزندگی، پویایی و امنیت محیطی است. علیرغم تلاش‌های انجام شده در سال‌های اخیر، در جهان و نیز کشور،‎ به منظور احیاء و توسعه مجدد این اراضی، تدوین اصول و ملاحظات مدون به منظور کاربست در فرآیند توسعه مجدد آن‌ها، هم‌چنان مغفول مانده است. از این رو، پژوهش حاضر به دنبال کاربست اصول و ملاحظات در چارچوب توسعه مجدد اراضی قهوه‌ای شهری است. رویکرد پژوهش، کیفی و روش‌شناسی در سطح نظری، فراترکیب است تا اصول و ملاحظات ابتدا از میان ادبیات، استخراج و تدوین و سپس در سطح تجربی و مبتنی بر روش مطالعه موردی، در ارتباط با نمونه‌ای عینی، به صورت مصداقی واکاوی شوند. این‌ چنین، اصول «درک اهمیت و روایت مکان»، «تعیین علل فرسودگی و متروک شدن سایت»، «پاکسازی یا مهار آلودگی‌ها»، «سازگاری استفاده ثانویه متناسب با شرایط سایت و بافت پیرامونی»، «انعطاف‌پذیری به منظور استفاده مجدد»، «حفظ، نمایش و به‌کارگیری عناصر هویتمند و واجد ارزش» و «حفظ و ارتقاء کیفیت دید» و ملاحظات اختصاصی هر یک، در پهنه صنعتی متروک متعلق به کارخانه روغن نباتی ناب واقع در محله حکیمیه شهر تهران، به عنوان نمونه مطالعاتی، مورد کاربست قرار گرفته‌اند. پیاده‌سازی و تطبیق اصول هفت‌گانه مذکور متناسب با شرایط خاص هر سایت، گامی اساسی و رهیافتی کلیدی در پاسخ به چالش توسعه مجدد اراضی قهوه‌ای شهری و متعاقبا مراحل برنامه‌ریزی و طراحی آن‌ها است.