ارزیابی برد پروتون در پروتوندرمانی با استفاده از تبدیل طیف PGT به طیف مکان گسیل گاما
نویسندگان
1 پژوهشکدۀ فیزیک و شتابگرها، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، سازمان انرژی اتمی ایران، صندوق پستی: 3486- 113651، تهران
2 پژوهشکدۀ فیزیک و شتابگرها، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، سازمان انرژی اتمی ایران، صندوق پستی: 3486- 113651، تهران، ایران
3 گروه فیزیک، دانشگاه پیام نور،صندوق پستی: 4697 -19395، تهران، ایران
4 گروه فیزیک، دانشگاه پیام نور،صندوق پستی: 4697 -19395، تهران، ایران
doi
10.47176/ijpr.23.1.71532چکیده
یکی از روشهای ارزیابی بر خط برد پروتون در پروتوندرمانی زمان پرواز گامای آنیTOF است. در این روش طیف زمانگیری گامای آنی یا طیف PGT بر مبنای اختلاف زمان ورود پروتون به ماده و زمان آشکارسازی گامای آنی اندازهگیری میشود. در این مطالعه، فانتوم همگن PMMA و فانتومهای PMMA با لایهای از جنس استخوان یا حفرۀ هوا، با ابزار GEANT4 شبیهسازی شد. این اهداف با باریکۀ مدادی پروتون با انرژی اولیۀ MeV 150 مورد تابش قرار گرفتهاند و طیف PGT حاصل از آنها توسط آشکارسازهای سوسوزن ثبت شد. سپس یک کد در نرمافزار متلب برای حل تحلیلی سینماتیک حرکت پروتون در فانتوم تنظیم شد و طیف PGT حاصل از شبیهسازی با ابزار GEANT4، به عنوان ورودی به این کد نرم افزاری داده شد و طیف مکان گسیل گامای آنی در فانتوم به دست آمد. در این مطالعه، اثر جنس و موقعیت لایههای ناهمگن بر روی طیف PGT و طیف مکان گسیل گاماهای حاصل از تبدیل PGT، مورد تحقیق قرار گرفت.از مقایسۀ طیف مکان گسیل گامای آنی حاصل از تبدیل طیف PGT، با قدرت توقف حاصل از شبیهسازی با ابزار GEANT4 ، مشاهده شد تغییر برد و تغییر محل انباشت انرژی حاصل از یک ناهمگنی درPMMA ، نسبت به فانتوم مرجع ارتباط معنا داری دارد. وجود یک لایۀ ناهمگن از جنس استخوان و حفرۀ هوایی با ضخامت mm10 برد پروتون را نسبت به برد آن در فانتوم مرجع به ترتیب mm 4 و mm9/6 جابهجا میکند و قدرت توقف برای این حالتها به ترتیب mm 4/8 و mm 9/9 نسبت به قدرت توقف فانتوم مرجع جابهجا میشود. بنابراین طیف PGT منعکس کنندۀ زمان انتقال پروتون در ماده است و امکان تعیین مکان گسیل گاما و امکان تأیید تحویل دز به بدن بیمار را فراهم میکند.