بررسی پویاییهای سرریز تلاطمات بین بازده بخشها با رویکرد اتصالات خودرگرسیون برداری با پارامترهای متغیر در طول زمان (TVP-VAR)؛ شواهدی از بازار سهام ایران
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22059/jte.2023.349895.1008727چکیده
شناسایی اتصالات بین صنایع مختلف، امری حیاتی برای مدیریت سبد و سیاستگذاری است و برای اقتصادهای در حال توسعهای نظیر ایران نیز حائز اهمیت است. در این مقاله دادههای بازدهی با تواتر بالای روزانه برای مجموعهای از صنایع بورسی (12 صنعت در قالب 4 خوشه اصلی که بیش از 70 درصد ارزش بازاری بورس اوراق بهادار را در اختیار دارند) طی دوره 19/07/1388 تا 12/07/1401 استفاده شده است تا سرریزهای ایستا و پویا در سطح کل و بخشی با بهکارگیری مدل خودرگرسیون برداری با پارامترهای متغیر در طول زمان (TVP-VAR) و شاخص اتصالات دیبولد-ییلماز (2012) برآورد شوند. یافتهها حاکی از آن است که اولاً بیش از 56 درصد از واریانس خطای پیشبینی را میتوان به تغییرات بین بخشی در این شبکه نسبت داد لذا همحرکتی مشترک نسبتاً قوی بین صنایع مختلف وجود دارد. ثانیاً، اتصالات بین عملکرد صنایع مختلف طی زمان بهطور قابل ملاحظهای تغییر یافته است. قویترین اتصالات و سرریزها در سالهای اخیر و با صعود و سقوط بیسابقه بازار سهام مشاهده میشود که در اواخر سال 1400، به نقطه اوج خود رسید و شاخص اتصالات کل، رقم 85 درصد را تجربه نمود. ثالثاً «فلزات اساسی» و «سرمایهگذاری» بهعنوان انتقالدهندگان دائمی شوکها و «قند و شکر» و «سرامیک» در نقش پذیرنده دائمی تلاطمات، ایفای نقش کردهاند که مؤید وجود اثر تقدم-تأخر در بازار سهام است. رابعاً وجود اتصالات قوی جفتی بین «فلزات اساسی و کانههای فلزی» و «صنایع غذایی-قند و شکر» حکایت از انتقال شوکها از صنایع پایین دستی به صنایع بالادستی در خوشههای مورد بررسی دارد.طبقهبندی JEL: C32، C58، G14، G41