بررسی تأثیر ساختار کالبدی - فضایی در توزیع سفرها و ترافیک شهری (مطالعه موردی: شهر رشت)

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه مهندسی شهرسازی دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان

2 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2022.331608.1590
چکیده

ساختار فضایی و کالبدی شهر نقش مهمی در عملکردهای اجتماعی و رفتار شهروندان دارد و شبکه معابر به‌عنوان عامل پیونددهنده عناصر سازمان فضایی اهمیت زیادی در ساختار شهرها دارند. کاربری اراضی به‌عنوان مبدأ و مقصد، از مهم‌ترین عوامل ایجاد حرکت در شهر است. معابر واسط معابری هستند که لزوماً مبدأ و مقصد نمی‌باشند، بلکه برای رسیدن به مقصد باید از آن‌ها عبور نمود. چگونگی انتخاب این فضاها به‌وسیله عابران برای رسیدن به مقصد، با استفاده از روش چیدمان فضا تبیین می‌شود. نوع پژوهش حاضر کاربردی است و روش تحقیق در این پژوهش از نوع مطالعه رابطه معنادار عوامل فضایی - کالبدی شامل کاربری اراضی و متغیرهای نحوی (چیدمان فضا) با عوامل مشاهداتی شامل حجم سفرها در معابر شهری است. در این پژوهش بر اساس تئوری «چیدمان فضا» و مفهوم آن در قالب «حرکت طبیعی» در فضای شهری، پس از بررسی ساختار فضایی – کالبدی شهر رشت در سه گام اساسی، با استفاده از تحلیل گراف پارامترهای نحوی (هم‌پیوندی، ارتباط، کنترل و میانگین عمق) و همچنین روش رگرسیون چندگانه در نرم‌افزار SPSS مشخص گردید که پیکره‌بندی فضایی و چیدمان کاربری اراضی با رفتار سفر شهروندان رابطه مستقیم معناداری داشته و تا 75 درصد تغییرات آن را می‌توانند پیش‌بینی کنند. در این میان ضریب بتای پیکره‌بندی فضایی 63/0 و به‌مراتب بیشتر از کاربری اراضی با ضریب 34/0 است.