تحلیل زمانیـ مکانی عملکرد سامانۀ بهرهبرداری اپراتورمحور در توزیع آب سطحی در شرایط کمبود تأمین آب، مطالعۀ موردی شبکۀ آبیاری نکوآباد اصفهان
نویسندگان
1 گروه مهندسی آب، دانشکدۀ فناوری کشاورزی (ابوریحان)، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران
2 گروه مهندسی آب، دانشکدۀ فناوری کشاورزی (ابوریحان)، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران
doi
10.22059/ije.2024.369510.1779چکیده
این پژوهش به ارائۀ نوعی روش جامع کاربردی در ارزیابی عملکرد فنی سامانۀ بهرهبرداری اپراتورمحور در توزیع آب سطحی تحت شرایط مختلف کمبود تأمین آب در یک شبکۀ آبیاری میپردازد. برای این منظور، از مدل شبیهساز انتگرالیـ تأخیری برای شبیهسازی توزیع جریان در کانالهای اصلی و فرعی شبکۀ آبیاری نکوآباد اصفهان بهرهگرفته شد. شرایط مرزی مدل شبیهساز بر اساس تحلیل آمار تاریخی از سامانۀ تأمین آب سطحی در محل بند انحرافی و در قالب 7 سناریوی منتخب شامل شرایط نرمال تا شرایط کمآبی ملایم تا حاد انتخاب شد. ارزیابی فنی سامانه بهرهبرداری شامل: 1) تحلیل زمانی دبی تحویلی به آبگیرها و محاسبۀ میانگین روزانه کفایت توزیع آب در محل 13 آبگیر درجۀ 2 و 149 آبگیر فرعی و 2) تحلیل مکانی پراکندگی شاخص یادشده در سطح شبکه در قالب نقشههای پهنهبندی کفایت توزیع آب تحت هر سناریوی بهرهبرداری بود. نتایج از الگوی غالب و تکرارشوندۀ کاهش کفایت توزیع آب از محل منبع به سمت پاییندست در کانال اصلی و در هر 13 کانال درجۀ 2 بود. دامنۀ تغییرات میانگین روزانۀ شاخص کفایت توزیع آب سطحی بهترتیب در سناریوی نرمال تا سناریوهای کمآبی 10%>، 10-15%، 15-20%،20-30%، 30-40% و <40% برابر با 95-64%، 56-90%، 54-89%، 50-89%، 49-86%، 46-86% و 77-33% به دست آمد. همچنین نقشههای پهنهبندی مکانی کفایت توزیع آب حاکی از الگوی واضحی از ناکارآمدی سامانۀ بهرهبرداری در توزیع کافی آب سطحی تحت سناریوهای کمآبی ارائه کرده و مناطق آسیبپذیر شبکه را مشخص کرد.