همسنجی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و درمان وجودی به شیوه گروهی بر کارکرد روانشناختی مادران دارای کودک استثنایی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه روانشناسی، واحد قوچان، دانشگاه آزاداسلامی، قوچان، ایران.
2 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه مشاوره، واحد بجنورد، دانشگاه آزاداسلامی، بجنورد، ایران
3 ستاد، گروه مشاوره، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
چکیده
هدف: آثار سوء داشتن فرزند دارای نیازهای ویژه با تنش فراوان همراه بوده و ضایعات روانی زیادی را بر خانواده بهویژه مادر بهعنوان مراقب اصلی ایجاد میکند. لذا این مطالعه با هدف بررسی همسنجی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و درمان وجودی به شیوه گروهی بر کارکرد روانشناختی مادران دارای کودک استثنایی انجام شد.مواد و روش ها: پژوهش نیمهآزمایشی و طرح آن از نوع پیشآزمون-پسآزمون و پیگیری 3 ماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران دارای کودک استثنایی در مقطع ابتدایی شهرستان قرچکِ تهران بودند. با روش نمونهگیری هدفمند تعداد 36 نفر انتخاب و بهشیوه تصادفیسازی در سه گروه 12 نفری جایگزین شدند. مداخلات درمانی طی 8 جلسه (یک جلسه 60 دقیقهای در هفته) برای گروههای آزمایش اعمال شد اما گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. برای گردآوری دادهها از چک لیست اطلاعات جمعیتشناختی و پرسشنامه سلامت عمومی (Goldberg & Putnam, 1972) استفاده شد. تحلیل دادهها با آمار توصیفی، آزمون پیشفرضهای آماری پارامتریک و تحلیل واریانس با اندازهگیریهای تکراری با کمک نرمافزار آماری SPSS نسخه 24 استفاده شد.یافتهها: نتایج بهدست آمده نشان داد که کارکرد روانشناختی، علائم جسمانی، مشکلات خلقی، اضطرابی و بیخوابی و مهارتهای اجتماعی گروههای آزمایش در مقایسه با گروه کنترل بهطور معناداری بهبود یافته است و این بهبود در مرحله پیگیری پایدار مانده است (05/0>P) همچنین، نتایج نشان داد بین میزان سودمندی دو شیوه مداخلاتی به روش وجودگرایی و شناختی-رفتاری در مراحل پسآزمون و پیگیری تفاوت معناداری وجود ندارد (05/0>P).نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد که میتوان از این شیوههای مداخلاتی بهمنظور بهبود وضعیت هیجانی-اجتماعی مادران دارای فرزند استثنایی بهعنوان روشهای مداخلهای مؤثر سود جست.