مقایسۀ اثربخشی آموزش مهارتهای زندگی با و بدون آموزش ذهنآگاهی بر میزان شایستگی هیجانی- اجتماعی دانشآموزان معلول جسمی- حرکتی
نویسندگان
1 استادیار گروه روانشناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری روانشناسی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
4 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
doi
10.22099/jsli.2023.6939چکیده
هدف پژوهش، مقایسۀ اثربخشی آموزش مهارتهای زندگی با و بدون آموزش ذهنآگاهی بر میزان شایستگی هیجانی- اجتماعی دانشآموزان معلول جسمی ـ حرکتی بود. پژوهش از نوع آزمایشی، با طرح پیشآزمون- پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری، شامل همۀ دانشآموزان پسر معلول دورۀ دوم متوسطه مدارس استثنایی شهر تهران بود که از آن، نمونه پژوهش به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شد. شرکتکنندگان 45 نفر بودند که بهطور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل گمارده شدند. گروه یک، آموزش مهارتهای زندگی و گروه دو، آموزش مهارتهای زندگی با آموزش ذهنآگاهی دریافت نمود. گروه کنترل آموزشی دریافت نکرد. هر سه گروه، پیش و پس از آموزش و یکماه پس از پایان آن، به پرسشنامۀ شایستگی هیجانی- اجتماعی پاسخ دادند. تحلیل دادهها با روش تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر و تحلیل کوواریانس چند متغیری انجام شد. نتایج نشان داد، نسبت به گروه کنترل، شایستگی هیجانی- اجتماعی درگروه یک، بهطور کلی و بهویژه در مؤلفههای خودآگاهی، آگاهی اجتماعی و خودمدیریتی؛ و در گروه دو، بهطور کلی و در تمامی مؤلفهها افزایش یافت. مقایسۀ دو روش آشکار ساخت که با آن که مهارتهای شناختی و هیجانی و مدیریت آنها بهنحو معنیدار در هر دو گروه آزمایشی افزایش یافت، همراه نمودن آموزش ذهنآگاهی با آموزش مهارتهای زندگی، در مجموع اثر افزودهای بر مهارتهای مذکور ندشت. بنابراین میتوان گفت که اهمیت دادن به آموزش مهارتهای زندگی و ذهنآگاهی میتواند پیامدهای سودمندی برای دانشآموزان معلول داشته باشد و نتیجه آن تربیت افرادی با شایستگی اجتماعی بالا خواهد بود.
