تحلیل ارتباط بین پایداری اجتماعی و دلبستگی مکانی ساکنان بافت تاریخی شهر ارومیه

نویسندگان

1 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 استادیار، گروه شهرسازی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2021.312264.1387
چکیده

در فرایند برنامه­ریزی شهری، توجه به مباحث اجتماعی جزء جدایی‌ناپذیر طرح­های شهری محسوب می­شود؛ چرا که انسان­ها در تعامل با فضاهای شهری به‌عنوان محیطی پاسخگو به نیازها و فعالیت­هایشان به آن­ها معنا می‌بخشند و سرانجام به آن­ها دلبسته می­شوند که در این صورت پایداری اجتماعی در فضاهای شهری نمود می‌یابد. پایداری اجتماعی، فرایندی برای ایجاد مکان­های پایدار و موفق، درواقع به معنای ارتقای کیفیت زندگی و درنهایت توانمندسازی اجتماعات محله‌ها است. هدف اصلی پژوهش، تحلیل ارتباط بین پایداری اجتماعی و دلبستگی مکانی ساکنان بافت تاریخی شهر ارومیه است. رویکرد حاکم بر پژوهش از نظر هدف کاربردی و به‌لحاظ روش­شناسی «توصیفی-تحلیلی» است. به‌منظور گردآوری داده­ها، از مطالعات و اسناد کتابخانه­ای و ابزار پرسشنامه استفاده شده است. برای تحلیل داده­ها نیز از آزمون­های تی تک‌نمونه‌ای، تحلیل واریانس یک‌طرفه، آزمون کولموگروف اسمیرنوف و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. نتایج آزمون تی تک‌نمونه‌ای نشان می­دهد بافت تاریخی ارومیه از پایداری اجتماعی و معیار­های آن (هویت، مشارکت، ایمنی، امنیت و کیفیت زندگی) برخوردار است و تنها معیار­ سرمایۀ اجتماعی در این محدوده از وضعیت مناسبی برخوردار نیست؛ زیرا میانگین آن کمتر از حد متوسط است. این آزمون نیز نشان می­دهد میزان دلبستگی مکانی از نظر شهروندان، مطلوب ارزیابی شده است و بافت در وضعیت مناسبی قرار دارد. همچنین مطابق نتایج تحلیل واریانس یک‌طرفه، میانگین معیار­های پایداری در بافت تاریخی ارومیه با هم متفاوت هستند و بین آن­ها ارتباط معناداری وجود دارد. نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنوف بیانگر آن است که متغیرهای پایداری اجتماعی و دلبستگی مکانی نرمال است. یافته‌های آزمون ضریب همبستگی پیرسون نشان‌دهندۀ آن است که بین پایداری اجتماعی و دلبستگی مکانی بافت تاریخی شهر ارومیه همبستگی وجود دارد. شدت همبستگی به‌دست‌آمده متوسط و جهت رابطۀ بین آن­ها مثبت و مستقیم است.