ارزیابی احتمال خطر خشکسالی کشاورزی با استفاده از تئوری انتشار (مطالعۀ موردی: دشتهای شازند، خمین و ساوه)
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشگاه اراک، اراک، ایران
doi
10.22059/ije.2023.364593.1757چکیده
بر اساس مدلهای گرمایش جهانی، ایران (بهویژه دشتهای فلات مرکزی) با کاهش بارندگی و افزایش دما مواجه بوده، که منجر به اثرات منفی بر کشاورزی و پایداری محیط زیست به دلیل خشکسالی شده است. در این تحقیق از یک مدل تخمین احتمال ریسک خشکسالی مبتنی بر تئوری انتشار اطلاعات برای ارزیابی احتمال خشکسالی کشاورزی در دشتهای شازند، خمین و ساوه استفاده شده است. بر اساس آمار کشاورزی و دادههای هواشناسی، سه بعد در نظر گرفته شد: حساسیت محیطهای مستعد بلایا، ریسکپذیری و بدنۀ ریسک. سه شاخص آسیبپذیری خشکسالی، درصد ناهنجاری بارش و نرخ فاجعه برای ارزیابی احتمال ریسک خشکسالی کشاورزی انتخاب شد. یافتههای تحقیق نشان داد نتایج ارزیابی ریسک بهدستآمده از دیدگاههای محیط مستعد بلایا، مخاطرات و بدنه دربرگیرندۀ ریسک بسیار زیاد است. از نظر حساسیت محیط مستعد بلایا، آسیبپذیری خشکسالی در دشتهای یادشده بین حساسیتهای شدید و بسیار شدید متمرکز شده است که از 6/0 تا 9/0 متغیر است. از نظر خطرناک بودن ریسک، دشتها با ریسک خشکسالی بسیار زیاد مواجه هستند. از دیدگاه مخاطرهآمیز بودن ریسک نیز نرخ بلای خشکسالی در این دشتها به طور کلی بیشتر از 5/0 است که احتمال ریسک مربوط به آن بهترتیب در دشتهای شازند، خمین و ساوه، هر 8/4، 2/3 و 2/1 سال یکبار است.