مقایسۀ اثر پوشش گیاهی وتیور و سنگریزۀ سطحی بر مقدار رواناب و هدررفت خاک در دامنۀ محدبـ موازی در شرایط آزمایشگاهی

نویسندگان

1 گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران‌‌

2 گروه مهندسی عمران آب، دانشکدۀ عمران، دانشگاه یزد، ایران‌‌

3 علوم و مهندسی آبخیز، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران‌

4 گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران‌‌

doi
10.22059/ije.2023.361209.1741
چکیده

با توجه به اهمیت هندسۀ دامنه‏ها در تولید رواناب و رسوب و تأثیری که عامل پوشش سطحی خاک روی این دو مؤلفه دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر پوشش گیاهی وتیور و پوشش سنگریزه در دامنۀ محدب‌ـ موازی انجام شد. پس از آماده‏سازی پلات بر اساس هندسۀ دامنۀ محدب‌ـ موازی و انتقال پوشش گیاهی وتیور و پوشش سنگریزه با درصد پوشش 30 درصد عملیات شبیه‏سازی بارش انجام شد و یافته‏ها نشان داد در این نوع دامنه پوشش سنگریزه میانگین حجم رواناب را 6/13 درصد نسبت به حالت شاهد و مقدار هدررفت خاک را 37/33 درصد کاهش داده است. همچنین، پوشش گیاهی وتیور سبب کاهش 76/65 درصدی حجم رواناب و 4/69 درصدی هدررفت خاک شد. علاوه بر این، یافته‏های آماری نشان داد حجم رواناب و هدررفت خاک در دامنۀ محدب‌ـ موازی در تیمارهای حفاظتی نسبت به شاهد دارای تفاوت معنا‏داری (05/0 p-value <) هستند، به ‏طوری که با اضافه شدن پوشش سنگریزه و پوشش گیاهی وتیور حجم و هدررفت خاک کاهش می‏یابد. این نتایج نشان‏دهندۀ تأثیر مثبت هر دو پوشش مورد استفاده بر کاهش رواناب و رسوب است. بنابراین، می‏توان بر اساس هدف و شرایط منطقۀ مورد مطالعه از پوشش گیاهی مناسب استفاده کرد.