تحلیل الگوی فضایی و افتراق مکانی اضافهوزن در محلههای شهر زنجان براساس الگوهای سفر
نویسندگان
1 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و آمایش شهری، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
doi
10.22059/jurbangeo.2021.316215.1431چکیده
امروزه مطالعات گستردهای با محوریت جغرافیای پزشکی و ارتباط بیماریها با ویژگیهای مکانی و فضایی بروز آنها انجام میگیرد. در این میان، شیوع اضافهوزن بهعنوان بیماری غیرواگیر که منبعث از سبک زندگی است، طی سه دهۀ گذشته به طرز چشمگیری در سراسر جهان افزایش یافته و سبب توجه ویژه بدان بهمنظور ارتقای سلامت شهروندان شده است. کمتحرکی بهعنوان مسئلهای جهانی یکی از معضلات شهر سالم است که در این پژوهش با هدف شناسایی ارتباط بین بروز اضافهوزن و الگوهای سفر در شهر زنجان بررسی شده است. از نظر روش تحقیق با توجه به محتوی و مؤلفههای موردبررسی در زمرۀ تحقیقات توصیفی تحلیلی و از نظر هدف مطالعۀ تحقیق کاربردی توسعهای محسوب میشود. اطلاعات و دادههای اولیۀ پژوهش به دو شکل اسنادی و میدانی جمعآوری شده است. برای پیشبینی و بهنگامکردن دادههای نواحی ترافیکی شهر از شبکۀ عصبی پرسپترون چندلایه استفاده شد. اطلاعات مکانی نه شاخص ترافیکی در رابطه با بردارهای سفر بهتفکیک نواحی ترافیکی از طریق نرمافزار تهیه و پس از فازیسازی لایههای اطلاعاتی و تعیین درجۀ عضویت هریک از مؤلفهها، درنهایت با استفاده از تلفیق نقشههای فازیسازیشده به کمک عملگرهای فازی، نقشۀ نهایی و تلفیقی بهدست آمد. نقشۀ نهایی مناطق مستعد اضافهوزن در شهر زنجان را از منظر الگوهای سفر نشان میدهد. نتایج این نوشتار نشانگر آن است که کمتر از 3 درصد از مساحت شهر پهنههای نامستعد برای بروز اضافهوزن است. این مناطق منطبق بر محلههایی مانند اسلامآباد، سرجنگلداری و بخشهای محدودی از کوی فرهنگ است. پس از این محلههای انصاریه، اعتمادیه، یوخاری قبرستان و وحیدیه از منظر بردارهای سفر شرایط مساعدتری برای انجام فعالیتهای بدنی و کاهش بروز اضافهوزن دارند. در مقابل، بیش از 90/69 درصد از مساحت شهر پهنههای بسیار مساعد برای بروز بیماری اضافهوزن در سطح شهر زنجان است.
