فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رشد لجام‌گسیختۀ کلان‌شهر تهران در چند دهۀ اخیر بیش از همۀ فضاهای سبز شهری و باغات و مزارع حاشیه‌ای تهران را تخریب کرد. این در حالی است که بوستان‌ها و فضاهای سبز شهر علاوه بر اینکه مانند ریه‌های شهری تنفس شهر را کنترل می‌کنند، در تعدیل و کنترل دمای شهری و هیدرولوژی نقش غیرقابل‌انکاری دارند. آلودگی شهری سال‌های اخیر اگرچه کاملاً زاییدۀ تخریب فضاهای سبز شهری نیست، به‌طور قطع می‌توانست در کاهش آلودگی نقش کنترل‌کننده‌ای داشته باشد. ترغیب و توجه‌دادن برنامه‌ریزان و مدیران شهری به نقش و اهمیت بوستان‌ها و فضاهای سبز شهری در کنترل دما، آلودگی و هیدرولوژی شهری، نقش مؤثری دارد. هدف تحقیق تحلیل اثر میکروکلیمایی شهری بوستان‌های بزرگ شهر تهران در فصل تابستان است. به همین منظور هفت بوستان بزرگ شهر تهران به‌عنوان نمونه انتخاب ‌شده است تا اثر پوشش سبز را در تعدیل دمایی سطحی زیر درخت و پهنه‌های اطراف نشان داده شود. در این پژوهش با استفاده از داده‌های لندست 8 دمای سطحی هفت بوستان بزرگ شهر تهران برای یک روز گرم تابستانی استخراج ‌و تغییرات دمایی درون بوستان براساس انبوهی و تراکم کمتر و عرصه‌های لخت بررسی شده است. در ادامه با انتخاب یک برش عرضی بین بخش پرپوشش داخل بوستان تا منطقۀ مسکونی حاشیۀ بوستان تغییرات دمایی ایجادشده ارزیابی شده است. نتیجۀ این تحقیق نشان داد تفاوت دمایی حاصل از تابش از سطوح سبز و برگ‌های درختان و سایه‌ای که در زیر درخت ایجاد می‌شود نسبت به سطوح خاکی و بدون آسفالت بسته به ارتفاع بوستان بین 15 تا 9 درجۀ سانتی‌گراد ایجاد می‌کند؛ برای ‌مثال، در بوستان سرخه‌حصار و لویزان این تفاوت در محدودۀ 15 درجۀ سانتی‌گراد و در بوستان ولایت حدود 9 درجۀ سانتی‌گراد بوده است. این تحقیق همچنین بیانگر آن است که گونه‌های پهن‌برگ نقش بسیار بالاتری در کاهش دمای سطحی نسبت به گونه‌های سوزنی‌برگ دارند. در ارتباط با نقش بوستان در تعدیل دمای محیط اطراف، بوستان‌های لویزان و سرخه‌حصار بیشترین تعدیل دمایی و بوستان چیتگر کمترین اثر تعدیلی بر فضاهای مسکونی اطراف داشته است. از لحاظ شیو حرارتی ایجادشده بین منطقۀ پرتراکم تا منطقۀ مسکونی، اطراف بوستان‌های کوهسار و لویزان بالاترین شیو حرارتی را داشته‌اند. این پدیده، به‌دلیل تغییرات شدیدتر پوشش درختی بین منطقه پرتراکم و منطقه مسکونی و عامل ارتفاع یا شیب ارتفاعی به‌وجود آمده است. برعکس در سایر بوستان‌ها شیو دمایی بین منطقۀ پرتراکم تا منطق مسکونی حاشیۀ بسیار ملایم و بطئی بوده است.