فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امنیت غذایی از اصلی‌ترین شرایط تحقق امنیت ملی بوده و دستیابی بدان در گرو افزایش بهره‌وری و راندمان بخش کشاورزی کشور است. در این راستا، تعاونی‌های کشاورزی می‌توانند با برنامه‌ریزی اصولی و دقیق برای استفاده بهینه از منابع آب و خاک، نقشی مؤثر در ارتقای بهره‌وری این بخش داشته باشند. تحقیق حاضر با هدف اندازه‌گیری کارآیی فنی، مدیریتی و مقیاس شرکت‌های تعاونی و بررسی تأثیر شاخص‌های دانش‌بنیان بر میزان کارآیی آنها انجام پذیرفت. بدین منظور، ابتدا با استفاده از روش نمونه‌گیری به‎ صورت تمام‌‏شمار در سال 1401، اطلاعات 29 شرکت‌ تعاونی تولیدی روستایی استان مازندران جمع‌آوری و با بهره‌‏گیری از روش تحلیل پوششی داده‌ها (DEA)، به اندازه‌گیری کارآیی فنی شرکت‌ها پرداخته شد؛ سپس، با استفاده از مدل اقتصادسنجی و رگرسیون توبیت، عوامل تأثیرگذار بر کارآیی فنی استخراج شدند. نتایج مطالعه نشان داد که هفده درصد تعاونی‌ها کارآیی فنی کامل دارند و اختلاف 53/3 درصدی بین کارآیی تعاونی‌های مرجع با ناکارآترین تعاونی‌ها برقرار است؛ همچنین، برحی از متغیرهای دانش‌بنیان مانند به‌­کارگیری مدیران عامل با تحصیلات بالا در رأس شرکت‌های تعاونی، افزایش ارتباط با مراکز علمی، دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری، استفاده از اینترنت و شبکه‌های ارتباط جمعی و کاربرد فناوری نوین در تولید محصولات کشاورزی تأثیر مثبت و معنی‌دار بر میزان کارآیی فنی تعاونی‌ها داشته‌‏اند. از این‌‏رو، توصیه می‌شود که توجه بیشتر به دانش منابع انسانی در راستای ایجاد روحیه کارآفرینی و ایده‌پردازی، تسهیل شرایط قانونی و تقویت تعاملات و ارتباطات شرکت‌های تعاونی با محیط‌های علمی و سایر کنشگران مد نظر قرار گیرد. همچنین، اگرچه راه‌اندازی شبکه‌های آبیاری قطره‌ای و تحت فشار هزینه زیادی بر تعاونی‌ها تحمیل می‌کند، اما از آنجا که بهبود شبکه‌های آبیاری می‏تواند در بلندمدت، اثر مثبت خود را بر درآمد و کارآیی شرکت‌های تعاونی نشان دهد، پیشنهاد می‌شود که حمایت‌های مالی دولتی در این زمینه افزایش یابد.