مقایسه و کاربرد مدل‌های جنگل تصادفی، چاید و زمین‌آمار در پیش‌بینی هدایت ‏هیدرولیکی اشباع خاک

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ آب و خاک، دانشگاه زابل

2 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکدۀ آب و خاک، دانشگاه زابل

3 دانش‏ آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ آب و خاک، دانشگاه زابل

doi
10.22059/ije.2023.355562.1715
چکیده

هدایت هیدرولیکی اشباع یکی از خصوصیات مهم هیدرولیکی در علوم مرتبط با آب، خاک و کشاورزی است که در مدل‏سازی حرکت املاح و آب در خاک بسیار اهمیت دارد. اندازه‏گیری آزمایشگاهی و صحرایی آن دشوار، وقت‏گیر و پرهزینه است و امکان شناسایی تغییرپذیری مکانی و زمانی آن در مقیاس وسیع وجود ندارد. این پارامتر را می‏توان با استفاده از پارامترهای زودیافت خاک برآورد کرد. تحقیق حاضر به‏ منظور پیش‏بینی هدایت هیدرولیکی اشباع خاک با استفاده از روش‏های جنگل تصادفی، چاید و زمین‏آمار در شهرستان هیرمند انجام گرفت. برای این منظور، تعداد 130 نمونه خاک از سطح (0ـ 30 سانتی‏متری) جمع‏آوری و برای انجام آزمایش و آنالیز‏ها، به آزمایشگاه انتقال داده شد. در آزمایشگاه پارامترهای هدایت هیدرولیکی اشباع خاک، بافت خاک، کربن آلی، اسیدیته، هدایت‏الکتریکی و کربنات‏کلسیم اندازه‏گیری شد. سپس با استفاده از پارامترهای اندازه‏‏گیری‌شده و با استفاده از مدل‏های چاید، جنگل تصادفی و زمین‏آمار هدایت هیدرولیکی اشباع برآورد شد. 20 الگوی مختلف از ترکیب پارامترهای زودیافت خاک به‏ عنوان ورودی به مدل چاید و جنگل تصادفی در نظر گرفته شد. از بین ترکیبات مختلف بر اساس MAE کمتر و R بالاتر ترکیب بهتر انتخاب شد. نتایج نشان داد مدل جنگل تصادفی با داشتن بالاترین ضریب تبیین (98/0) و کمترین مقدار خطای مطلق میانگین (و 0019/0) بهترین مدل برای پیش‏بینی هدایت هیدرولیکی اشباع خاک در منطقۀ هیرمند است. نتایج پهنه‏بندی نشان داد مقدار هدایت هیدرولیکی اشباع خاک در نقاط غرب، مرکز و شمال شرق بیشتر از سایر نقاط بود.