تغییرات مطلوبیت زیستگاه ماهی نازک جنوب: ‌Chondrostoma regium (Cypriniformes Leuciscidae) در رودخانۀ زاب کوچک در چهار فصل سال

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای گروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 دانشیارگروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکترای گروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 دانشیارگروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران

5 دانشجوی دکترای گروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ije.2023.357474.1723
چکیده

در برنامه‌های حفاظت از اکوسیستم‌های آبی و ذخایر ماهیان، درک نیازهای زیستگاهی گونه‌های آبزیان حائز اهمیت است. در این راستا، این مطالعه با هدف بررسی ترجیح ویژگی‌های بزرگ‌مقیاس زیستگاهی و شاخص‌ مطلوبیت زیستگاه گونۀ نازک ماهی جنوب Chondrostoma regium در رودخانۀ زاب کوچک به ‌اجرا درآمد. متغیرهای محیطی شامل pH، دما، هدایت الکتریکی (EC)، کل مواد جامد محلول (TDS)، سرعت جریان، ارتفاع از سطح دریا، عرض رودخانه، عمق آب، شیب، نوع بستر و فراوانی گونۀ نازک ماهی در 6 ایستگاه هر یک با 3 تکرار از پایین‌دست به بالادست رودخانه در چهار فصل از پاییز 1400 تا تابستان 1401 ثبت شدند. نتایج نشان داد مطلوبیت زیستگاه نازک ماهی مورد مطالعه طی چهار فصل متفاوت بوده و نواحی با pH در محدودۀ 9ـ 10، دمای بالا، ارتفاع پایین، شیب بستر کم، سرعت جریان متوسط آب و بسترهای قلوه‌سنگی و تخته‌سنگی بدون پوشش گیاهی را ترجیح می‌دهد که طی چهار فصل سال این مقادیر ترجیحی تقریباً مشابه هستند. ترجیح فاکتورهای EC، TDS، عرض رودخانه و عمق آب در فصل‌های مختلف متفاوت بودند. در فصل بهار عرض رودخانه و عمق بیشتر و در فصل تابستان و پاییز عرض و عمق کمتر آب را ترجیح داد. برای دو فاکتور EC و TDS در فصل‌های بهار و تابستان محدودۀ پایین‌تر و در فصل پاییز و زمستان دامنۀ نسبتاً بالاتری با توجه به تغییرات فصلی مورد ترجیح بود. به ‌طور کلی، می‌توان بیان داشت که رودخانۀ زاب کوچک دارای مطلوبیت متوسط (426/0) برای ماهی نازک جنوب است.