فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انسان‌‌ از همان آغاز زندگی، همراه با دیگران در مکان‌‌ها، دانش و تجربۀ زندگی کسب می‌‌کند. از طرفی مکان‌‌ها حاصل روح جامعه و مردمی هستند که در آن زندگی می‌‌کنند. بررسی مکان به‌عنوان کانون علم جغرافیا و تلاش برای درک تفاوت‌‌ها و مسائل مکانی سنت دیرینۀ این علم است؛ بنابراین در پایگاه این علم، پرداختن به نشاط شهروندان براساس مکان‌‌های مختلف شهر اهواز مسئله‌‌ای مهم است که با مشکلات محیطزیستی، کالبدی، مدیریتی و نابرابری‌‌های فضایی، اجتماعی و اقتصادی روبه‌رو است. هدف پژوهش، تحلیل اثرگذاری نقش مکان بر احساس نشاط شهروندان در محله‌‌های منتخب شهر اهواز است. پژوهش حاضر کاربردی و از لحاظ روش‌‌شناسی توصیفی-اکتشافی است. ابزار مورداستفاده، ترکیبی از پرسشنامۀ محقق‌ساخته و پرسشنامۀ استاندارد شادکامی آکسفورد است. جامعۀ آماری شامل شهروندان شهر اهواز (زن و مرد) در محدودۀ سنی 15 سال به بالا (280،887 نفر) است. حجم نمونه متناسب با جامعۀ آماری و براساس فرمول کوکران 385 نفر و روش نمونه‌‌گیری نیز طبقه‌‌ای نسبی است. پرسشنامه‌‌ها در شش محلۀ منتخب شهرک نفت، کیانپارس، گیت بوستان، عامری، منبع آب و کوی علوی توزیع و تکمیل شد. از آنجا که این محله‌ها براساس شاخص‌‌های مکانی شامل جمعیت، سطح کیفیت زندگی و قشربندی اجتماعی دارای سطوح مختلف و تفاوت مکانی هستند، تنوعی از مکان‌‌ها و بافت‌‌های مختلف شهر اهواز اعم از حاشیه‌نشین فرسوده از پیش طراحی‌شده و جدید را شامل می‌‌شوند. همچنین توزیع و پراکندگی آن‌‌ها گسترۀ جغرافیایی و مناطق شهر اهواز را پوشش می‌‌دهد. این محله‌ها به‌عنوان محله‌های مناسب به‌منظور بررسی و تحلیل موضوع موردمطالعه تعیین شدند. براساس یافته‌‌های پژوهش، بین محله‌‌های موردمطالعه، از نظر وجود فضاهای نشاط‌‌آفرین و اثرگذاری این فضاها بر احساس نشاط شهروندان تفاوت و جدایی‌‌گزینی فضایی وجود دارد و الگوی توزیع فضاهای نشاط در بین این محله‌‌‌‌ها عدالت‌محور نیست. محیط کالبدی و فراغتی در احساس نشاط شهروندان اثرگذار است و سطح نشاط شهروندان در محله‌‌های برنامه‌‌ریزی‌شده که از لحاظ فضاهای نشاط‌‌آفرین غنی‌‌تر هستند (شهرک نفت، کیانپارس و گیت بوستان)، نسبت به محله‌‌های بافت فرسوده (عامری) و حاشیه‌‌نشین (محلۀ منبع آب و کوی علوی) که از این لحاظ فقیر هستند، بالاتر است. شرایط عینی محیط شهری در احساس نشاط شهروندان اثرگذار است و تفاوت مکانی در برخورداری از فضاهای نشاط‌‌آفرین در سطح نشاط شهروندان و نقش تعدیلگری در کیفیت محیط کالبدی و فراغتی و نشاط شهروندان اثرگذار است. محیط عینی در خلق فضاهای شهری بانشاط و ارتقای شاخص‌‌های کیفیت زندگی شهروندان اثر دارد و در مقابل، بانشاط‌بودن فضاهای شهری موجب جذابیت فضاها و مکان‌‌ها برای حضور و فعالیت شهروندان می‌‌شود. در پایان نوشتار، پیشنهادهای مناسب ارائه می‌شود.