فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی اثرات احداث سازه‌های آبی از جمله سدها بر تغییرات رژیم‌ رودخانه به‌ منظور بهره‌برداری بهینه از منابع آبی ضرورت دارد. از این‌رو در پژوهش پیش رو، اثرات احداث سد شمیل و نیان استان هرمزگان بر شاخص‌های هیدرولوژیکی و مؤلفه‌های جریان محیط‌ زیستی رودخانۀ شمیل با استفاده از شاخص‌های هیدرولوژیکی IHA ارزیابی و تحلیل شده است. نتایج ارزیابی‌ها نشان می‌دهد احداث سد شمیل و نیان باعث تغییر رژیم جریان شده است، به ‌طوری‌ که بعد از احداث سد شمیل و نیان، دبی جریان فقط در اواسط آبان تا اواخر بهمن‌ماه هم‌زمان با برداشت محصولات خارج فصل در استان هرمزگان کاهشی بوده و در بقیۀ ماه‌ها دبی جریان رودخانۀ شمیل افزایش یافته است. همچنین سد شمیل و نیان با ذخیرۀ حجم سیلاب ورودی نقش مهمی در مدیریت سیلاب داشته و حجم آب حاصل از سیلاب‌های با دورۀ بازگشت بیش از 10 سال را به‌خوبی کنترل کرده است. از سوی دیگر، روند سیلاب‌های کوچک بعد از احداث سد منظم شده‌اند، به طوری ‌که دبی اوج سیلاب‌های کوچک در دورۀ قبل از احداث سد 23/80 و در دورۀ بعد از احداث سد 50/75 متر مکعب بر ثانیه است و حدود 6 درصد کاهش یافته است. تعداد روزهای جریان کمینه از 294 روز قبل از احداث سد به 301 روز بعد از احداث سد رسیده است. از طرفی، شاخص زمان‌بندی جریان حد پایین نشان داد کمترین حد جریان از روز 46 در دورۀ قبل از احداث سد به 275 روز در دورۀ بعد از احداث سد تغییر داشته است. نتایج پژوهش حاضر می‌تواند به ‌عنوان مبنایی برای مدیریت پایدار منابع آب رودخانۀ شمیل مورد استفاده قرار گیرد.