اعتبارسنجی حلقه‌ی کندوکاو اخلاقی در تربیت اخلاقی دانشجویان و اثرسنجی آن بر میزان رفتارهای جامعه‌پسند

نویسندگان

1 استاد رشته روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز

2 دانشیار رشته روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز

3 دانشیار رشته روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز

4 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز

doi
10.22099/jsli.2022.6531
چکیده

هدف از این پژوهش بررسی اعتبار حلقه‌ی کند وکاو اخلاقی در تربیت اخلاقی دانشجویان و تاثیر این شیوه آموزشی بر گرایش به رفتارهای جامعه‌پسند بود. این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشى بر اساس طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‌ی پژوهش، دانشجویان دوره کارشناسی همه دانشگاه‌‌های شیراز بودند. شرکت‌کنندگان نهایی پژوهش شامل ۱۴ نفر در گروه آزمایش (حلقه کندوکاو اخلاقی) و ۱۸ نفر در گروه کنترل (کلاس‌های رسمی درس اخلاق) بودند که به صورت داوطلبانه در پژوهش شرکت کردند. ابزارهای پژوهش شامل سیاهه گرایش به تفکر انتقادی ریکتس و رود، پرسش‌نامه‌ی همدلی دیویس، پرسش‌نامه‌ی چند بعدی رفتار جامعه‌پسند نیلسون و همکاران و ۴ بعد از پرسش‌نامه‌ی تجدید نظر شده‌ی گرایش‌های جامعه‌پسند کارلو و همکاران بود. این پرسش‌نامه‌ها در مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون توسط شرکت‌کنندگان تکمیل گردیدند. تحلیل کواریانس چندمتغیری نشان داد پس از اجراى دوره آموزشى، تفاوت معنی‌دارى در تفکر انتقادی، تفکر خلاق، تفکر مراقبتی و رفتارهای جامعه‌پسند در گروه حلقه‌ی کندوکاو اخلاقی نسبت به گروه کنترل ایجاد شد. نتایج نشان داد که حلقه‌ی کندو‌کاو اخلاقی، از اعتبار لازم جهت ارتقاء تفکر انتقادی، تفکر خلاق و تفکر مراقبتی در دانشجویان برخوردار است. همچنین این شیوه‌ی آموزشی به جهت آن که به همه‌ی ابعاد وجودی (از جمله بعد شناختی، عاطفی و هیجانی، زیبایی‌شناسی و رفتار) در تربیت اخلاقی توجه دارد و مبتنی بر فهم و گفتگوی جمعی بنا شده است، بر رفتار جامعه‌پسند دانشجویان به عنوان شاخصی از رفتار اخلاقی، تاثیر معنی‌داری دارد. بنابراین حلقه‌ی کندوکاو اخلاقی از اعتبار کافی برخوردار است و در تربیت اخلاقی دانشجویان نیز اثربخش است.