الگوی توزیع دز جذبی و ارزیابی خطر مربوط به پرتوشناختی در رسوبات تالاب بین‌المللی میانکاله، شمال ایران

نویسندگان

1 دانشگاه اراک، دانشکده علوم پایه، گروه فیزیک، اراک

2 دانشگاه اراک، دانشکده علوم پایه، گروه فیزیک، اراک

3 دانشگاه اراک، دانشکده علوم پایه، گروه فیزیک، اراک

doi
10.47176/ijpr.22.4.71518
چکیده

در این پژوهش، فعالیت ویژۀ عناصر پرتوزای طبیعی و مصنوعی برای 50 نمونۀ رسوبی جمع ­آوری شده از سرتاسر تالاب میانکاله در شمال ایران در ضلع جنوب شرقی دریای خزر با استفاده از آشکارساز فوق خالص ژرمانیومی اندازه­ گیری شد. همچنین کمیت­‌های پرتوشناختی و شاخص­‌های خطر ناشی از تابش‌­های گامای محیطی ناشی از این ویژه­ هسته­‌ها محاسبه و نقشۀ توزیع فعالیت معادل رادیوم و دز جذبی برای سرتاسر تالاب میانکاله با استفاده از نرم ­افزار GIS ترسیم شد. میانگین فعالیت ویژۀ Ra226 ، Th232، K40 و Cs137 به ترتیب8/17±312/37، 1/46±21/19، 1/65±16/06  و 270±4/81 بکرل بر کیلوگرم به دست آمد که برای ویژه هسته ­های پرتوزای طبیعی کمتر از مقدار میانگین جهانی است. بالاترین غلظت برای Ra226 مربوط به رسوبات مصب رود گلوگاه است. نتایج نشان­ دهندۀ رسوب­گذاری سریع Th232 بلافاصله پس از ورود به تالاب است. بیشترین غلظت K40 و Cs137 به ترتیب در ناحیۀ دهانۀ رود گز و بخش آرام در ناحیۀ مرکزی تالاب مشاهده شد. میانگین فعالیت معادل رادیوم و دز جذبی به ترتیب 4/37±70/42 بکرل بر کیلوگرم و 1/94±32/73 نانوگری بر ساعت محاسبه شد که کمتر از مقدار میانگین جهانی است. نقشۀ توزیع فعالیت معادل رادیوم و دز جذبی میزان بالای این دو کمیت در رسوبات نواحی جنوبی و شرقی تالاب را نشان می‌­دهد که دلیل آن ورود ویژه ­هسته­‌های پرتوزا توسط جریان آب رودهای حوزۀ این تالاب است. به طور کلی میزان پرتوزایی کلی بر حسب معادل رادیوم در تالاب در نزدیکی دهانۀ رودخانه ­های با آبدهی بالاتر بیشتر است. مقدار میانگین برای کمیت­ های AEDEout، ELCR، AGDE، Iγ و Hex در تالاب میانکاله کمتر از مقدار مجاز آن است و به طور کلی نتایج این پژوهش نشان می­‌دهد که میزان پرتوزایی ناشی از ویژه ­هسته ­های پرتوزای موجود در تالاب میانکاله،  خطرات پرتوشناختی را برای سلامتی ساکنین این منطقه ایجاد نمی­ کند.