الگوی توزیع دز جذبی و ارزیابی خطر مربوط به پرتوشناختی در رسوبات تالاب بینالمللی میانکاله، شمال ایران
نویسندگان
1 دانشگاه اراک، دانشکده علوم پایه، گروه فیزیک، اراک
2 دانشگاه اراک، دانشکده علوم پایه، گروه فیزیک، اراک
3 دانشگاه اراک، دانشکده علوم پایه، گروه فیزیک، اراک
doi
10.47176/ijpr.22.4.71518چکیده
در این پژوهش، فعالیت ویژۀ عناصر پرتوزای طبیعی و مصنوعی برای 50 نمونۀ رسوبی جمع آوری شده از سرتاسر تالاب میانکاله در شمال ایران در ضلع جنوب شرقی دریای خزر با استفاده از آشکارساز فوق خالص ژرمانیومی اندازه گیری شد. همچنین کمیتهای پرتوشناختی و شاخصهای خطر ناشی از تابشهای گامای محیطی ناشی از این ویژه هستهها محاسبه و نقشۀ توزیع فعالیت معادل رادیوم و دز جذبی برای سرتاسر تالاب میانکاله با استفاده از نرم افزار GIS ترسیم شد. میانگین فعالیت ویژۀ Ra226 ، Th232، K40 و Cs137 به ترتیب8/17±312/37، 1/46±21/19، 1/65±16/06 و 270±4/81 بکرل بر کیلوگرم به دست آمد که برای ویژه هسته های پرتوزای طبیعی کمتر از مقدار میانگین جهانی است. بالاترین غلظت برای Ra226 مربوط به رسوبات مصب رود گلوگاه است. نتایج نشان دهندۀ رسوبگذاری سریع Th232 بلافاصله پس از ورود به تالاب است. بیشترین غلظت K40 و Cs137 به ترتیب در ناحیۀ دهانۀ رود گز و بخش آرام در ناحیۀ مرکزی تالاب مشاهده شد. میانگین فعالیت معادل رادیوم و دز جذبی به ترتیب 4/37±70/42 بکرل بر کیلوگرم و 1/94±32/73 نانوگری بر ساعت محاسبه شد که کمتر از مقدار میانگین جهانی است. نقشۀ توزیع فعالیت معادل رادیوم و دز جذبی میزان بالای این دو کمیت در رسوبات نواحی جنوبی و شرقی تالاب را نشان میدهد که دلیل آن ورود ویژه هستههای پرتوزا توسط جریان آب رودهای حوزۀ این تالاب است. به طور کلی میزان پرتوزایی کلی بر حسب معادل رادیوم در تالاب در نزدیکی دهانۀ رودخانه های با آبدهی بالاتر بیشتر است. مقدار میانگین برای کمیت های AEDEout، ELCR، AGDE، Iγ و Hex در تالاب میانکاله کمتر از مقدار مجاز آن است و به طور کلی نتایج این پژوهش نشان میدهد که میزان پرتوزایی ناشی از ویژه هسته های پرتوزای موجود در تالاب میانکاله، خطرات پرتوشناختی را برای سلامتی ساکنین این منطقه ایجاد نمی کند.