تجربه معلمان دوره ابتدایی از عوامل موثر بر پرورش خلاقیت اجتماعی: یک مطالعه پدیدارشناسانه
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی دانشگاه یاسوج
2 استادیار برنامهریزی درسی دانشگاه یاسوج
3 دانشیار روانشناسی تربیتی دانشگاه یاسوج
doi
10.22099/jsli.2022.6550چکیده
غایت تربیت، خلاقیت است و دوره ابتدایی مرحله آغازین تجربه اجتماعی کودک به شمار میرود. از اینرو، دوره ابتدایی بالقوه فرصت بسیار مغتنمی برای پرورش خلاقیت اجتماعی است و نقش معلمان این دوره در رشد و شکوفایی خلاقیت اجتماعی پر اهمیت است. این پژوهش با روبکرد کیفی با استفاده از روش پدیدارشناسی انجام شد. دادههای پژوهش از طریق مصاحبه عمیق نیمهساختاریافته و به صورت تلفنی جمعآوری شد. با استفاده از نمونهگیری هدفمند، از بین معلمان دوره ابتدایی با شرط معیار حداقل 10 سال سابقه معلمی، تعداد 14 معلم بر اساس معیارهای ورود به پژوهش انتخاب شدند و اشباع دادهها حاصل شد. تحلیل مصاحبهها، با استفاده از روش تحلیل مضمون و الگوی کلایزی انجام شد. پس از استخراج موضوعی و طبقهبندی آنها، یافتهها در چهار مقوله اصلی (ویژگیهای دانشآموزان، پرسشهای واگرا، سبک روابط معلم-شاگرد، نشر اجتماعی دانش) و هشت مقوله فرعی (پشتکار، کنجکاوی، گشوده به تجربه، مدارا با ابهام، پرسشهای واگرای معلم، پرسشهای واگرای کتاب، سبک راهبری و اصل مشارکت) تقسیمبندی شدند. واکاوی تجربههای زیسته معلمان دوره ابتدایی نشان داد که این دوره بستر مناسبی برای فعلیت بخشی به قوه خلاقیت جمعی کودکان است. بر این اساس میتوان از این تجارب برای پرورش خلاقیت اجتماعی و غلبه بر رویکرد منفعلانه کسب دانش در مدارس بهره برد.