بررسی نقش نگرش‌های والدین و معلمان به مدرسه در احساس تعلق دانش‌آموزان به مدرسه: نقش واسطه‌ای انگیزش تحصیلی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد آموزش و پرورش ابتدایی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز

2 دانشیار روان‌شناسی تربیتی، بخش مبانی تعلیم و تربیت، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز

3 دانشیار روان‌شناسی تربیتی، بخش مبانی تعلیم و تربیت، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز

doi
10.22099/jsli.2022.6570
چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش واسطه‌ای انگیزش تحصیلی در رابطه­ی بین نگرش‌های والدین و معلمان به مدرسه و احساس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان دوره ابتدایی بود. شرکت‌کنندگان این پژوهش شامل160 دانش‌آموز دختر و پسر پایه‌های پنجم و ششم ابتدایی شهر شیراز و مادرانشان به همراه معلمان آن‌ها (32 نفر) بودند که با روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از پرسش‌نامه تعلق به مدرسه بری و همکاران، پرسش‌نامه نگرش والدین به مدرسه سامال، پرسش‌نامه نگرش معلمان به مدرسه تالیس، و پرسش‌نامه انگیزش تحصیلی رایان و کانل استفاده گردید. برای تعیین پایایی و روایی ابزارها به ترتیب از روش آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد. شواهد مؤید روایی و پایایی مطلوب پرسش‌نامه‌ها بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS مورد تحلیل قرار گرفت و شاخص‌های برازش مدل استخراج و مدل پژوهش تأیید گردید. یافته‌ها نشان دادند که نگرش‌ والدین به مدرسه هم به صورت مستقیم و هم به صورت غیر مستقیم و با واسطه‌گری انگیزش تحصیلی پیش‌بینی‌کننده مثبت و معنی­دار احساس تعلق به مدرسه  در دانش‌آموزان بود؛ اما نگرش‌ معلمان به مدرسه فقط به صورت مستقیم در احساس تعلق به مدرسه نقش معنی­داری نشان داد. همچنین، هرچند بعدهای سبک تنظیم خودکنترلی و سبک تنظیم خوداستقلالی در باورهای انگیزش هر دو پیش‌بینی‌کننده مثبت و معنی­دار احساس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان بودند لیکن بعد خوداستقلالی پیش‌بینی کننده قوی‌‌تری در این خصوص بود. در راستای یافته‌های این پژوهش پیشنهاد می‌شود در نظام تربیتی خانواده و مدرسه،  به نگرش‌ها و باورهای والدین و معلمان به مدرسه به عنوان افراد تأثیرگذار توجه بیشتری گردد تا زمینه انگیزش تحصیلی و احساس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان فراهم گردد.