تحلیل شاخص‌های پیاده‌مداری در بخش مرکزی شهرها (مورد مطالعه: پیاده‌راه صف (سپهسالار) و خیابان سی تیر شهر تهران)

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیای انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2021.322769.1512
چکیده

فضاهای شهری پیاده پاسخی به نیاز متعالی انسان در شهر است. در دهه‌های اخیر، ایدۀ پیاده‌راه‌سازی و سپس ایدۀ پیاده‌راه‌مداری در راستای زیست‌پذیرکردن هرچه بیشتر شهرها و کمک به بهبود کیفیت فضاهای شهری مطرح شده است. درواقع این جنبش‌ها ایده‌ای برای انسانی‌ترشدن شهرها، احیای مراکز و سرزندگی شهری بوده است. هدف این تحقیق تحلیل شاخص‌های پیاده‌مداری در پیاده‌راه صف (سپهسالار) به‌عنوان نمونۀ عینی پیاده‌راه شهری و بهره‌گیری از این شاخص‌ها برای ارزیابی خیابان سی تیر است که ماهیت شبه‌پیاده‌راهی در بخش مرکزی شهر تهران دارد. برای این منظور از شاخص مبلمان شهری، زندگی شبانه، امنیت، تنوع، کاربری، زیبایی‌شناختی و مقیاس انسانی برای تحلیل و سنجش دو مورد مطالعه استفاده شد. به‌دلیل ناپارامتریک‌بودن داده‌ها، برای مقایسۀ تفاوت ارزیابی وضعیت پیاده‌مداری از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف دونمونه‌ای، به‌منظور ارزیابی وضعیت برای دو گروه زنان و مردان از آزمون ناپارامتریک مقایسه‌ای دو گروه مستقل و برای سنجش گروه‌های سنی در استفاده از این دو فضا از آزمون کروکسال والیس بهره گرفته شد. درنهایت برای سنجش میزان رضایت از وضعیت پیاده‌مداری، از رگرسیون ترتیبی استفاده شد. یافته‌های تحقیق نشان داد میزان رضایت استفاده‌کنندگان از شاخص‌های موردبررسی در خیابان سی تیر، بیشتر از پیاده‌راه صف است. همچنین رضایت مردان از وضعیت پیاده‌مداری در پیاده‌راه صف بیشتر از زنان است. این در حالی است که در خیابان سی تیر، تفاوت معنی‌داری بین جنسیت مشاهده نمی‌شود. وضعیت پیاده‌مداری برای گروه‌های سنی در هر دو فضای مورداستفاده تفاوت معنی‌داری را نشان نمی‌دهد. به‌طورکلی در رضایت از شاخص‌های پیاده‌مداری در خیابان سی تیر، با وجود ماهیت شبه‌پیاده‌راهی از نمونۀ اجراشده یعنی پیاده‌راه صف تا حد زیادی موفق عمل کرده است. خیابان سی تیر از بین متغیرهای موردبررسی فقط در متغیر مقیاس انسانی دچار ضعف است که یکی از دلایل آن، عبور خوردرو از داخل این پیاده‌راه است و در صورت ترددنکردن وسایل نقلیه، قابلیت ایجاد پیاده‌راه مطلوبی در بخش مرکزی تهران را خواهد داشت. درحالی‌که پیاده‌راه صف در متغیرهایی مانند زندگی شبانه، مبلمان شهری، تنوع و زیبایی‌شناختی دچار ضعف است و به‌دلیل تجاری‌بودن کاربری آن، وضعیت اقتصادی آن رو به رکود است.