ارزیابی مخاطرۀ سیل با کاربرد GIS و RS در جنوب استان کرمان (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبریز هامون- جازموریان)
نویسندگان
1 دانشیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان
2 کارشناس ارشد سنجش از دور زمینشناختی، گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان
3 استادیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان
4 استادیار گروه اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان
doi
10.22059/ije.2023.354747.1712چکیده
تهیۀ نقشۀ خطر سیل، نخستین گام در برنامههای مدیریت سیلاب است. در پژوهش حاضر به منظور ارزیابی مخاطرۀ سیلاب در حوضۀ آبریز هامون- جازموریان از 13 لایه تأثیرگذار در بحران سیل شامل ارتفاع، شیب، جهت شیب، انحنای توپوگرافی، تراکم زهکشی، فاصله از آبراهه، زمینشناسی، پوشش گیاهی، کاربری اراضی، بارندگی، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص قدرت جریان و نوع خاک استفاده شد. برای اولویتبندی و تعیین وزنها، روش فرایند تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) به صورت ماتریس مقایسات زوجی به کار گرفته شد. سپس هر لایه توسط مدل منطق فازی، بین 0 تا 1 فازیسازی شده و وزنهای بهدستآمده از روش AHP در آنها ضرب شدند. در نهایت بر اساس روش ترکیب خطیـ وزنی با تلفیق 13 لایۀ اطلاعاتی، نقشۀ پهنهبندی سیلگیری به دست آمد. برای اعتبارسنجی نتایج و به عنوان یک واقعیت زمینی، روی هر یک از تصاویر ماهوارهای قبل و بعد از سیل به طور جداگانه شاخص آب AWEI اعمال شده و با استفاده از روش تکنیک تعیین تغییرات، مناطق تحت تأثیر سیل مشخص شدند. این مناطق شامل اطراف پهنۀ هامونـ جازموریان و مناطق نزدیک به آبراهههای اصلی هستند. نتایج حاصل از صحتسنجی نقشۀ مناطق سیلگیر نشان داد روش صحتسنجی گاما در سالهای 1371 و 1395 بهترتیب با 96/97 و 18/98 درصد بیشترین مطابقت را با نتایج تصاویر ماهوارهای دارد.