فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعۀ جامعه‌شناختی در هنر امکانات جدید و ممتازی را برای برنامه‌ریزان اجتماعی و اعضای جامعۀ هنری فراهم می‌سازد. بررسی جامعه‌شناختی تجربۀ محمود فرشچیان در خلق نگاره‌های شیعی که بعضاً با اقبال عمومی مواجه شده، علاوه بر فهم معانی آثار، یافته‌هایی برای خودآگاهی جامعۀ هنری و برنامه‌ریزان اجتماعی خواهد داشت و به پرسش‌های مهمی پاسخ خواهد داد: چگونه یک اثر هنری خود را به‌عنوان یک پدیدۀ فراگیر اجتماعی مطرح کند، دیده شود و اثرگذاری کند؟ چه زمینه‌های شخصیتی در هنرمند وجود دارد که اثر هنری او را به یک پدیدۀ فراگیر اجتماعی مبدل می‌کند؟ شرایط فرهنگی جامعه چه تأثیری بر شخصیت هنرمند و آفرینش‌های هنری او دارد؟ هنرمند و اثر هنری او چه نسبتی با جامعه دارند؟ بررسی جامعه‌شناختی نگارۀ «پناه» با هدف توضیح مکانیسم اجتماعی به­وجودآمدن آن با استفاده از نظریۀ سید سعید زاهد نشانگر آن است که اثر مذکور برآیند کنش هنرمند در زمینۀ شخصیت، فرهنگ و شرایط اجتماعی بوده است. شخصیت و زمینۀ فرهنگی به‌طور مستقیم بر ادراک هنری هنرمند یعنی الهام، تخیل و نوآوری مؤثر است و زمینۀ اجتماعی و ساختار رسمی جامعه نیز به‌طور غیرمستقیم و ناخودآگاه بر آن اثرگذار شده‌اند. التفات هنرمند به خفقان حاکم بر مردم در نیمه‌های دهۀ 1350 از رهگذر الهام و تخیل به مضمون «پناه‌جویی شیعیان» تبدیل شده و سپس از مجرای نوآوری، ساختار بصری یافته است. ساختار بصری نگارۀ پناه به‌واسطۀ تمهیدات تجسمی‌ای مانند ترکیب‌بندی متمرکز، فضای خلوت، بازنمایی غیرفیگوراتیو پیکرۀ امام با خطوط منحنی و پرهیز از چهره‌پردازی و تلون برای کاهش مادیت اشکال و فضا به فرم مبدل شده و حزن جمعی و بی‌یاوری آن‌ها را بازنمایی کرده است.