تحلیل توزیع مکانی آب معادل برف در حوضههای آذربایجان غربی
نویسندگان
1 استادیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان
2 دکتری سازه های آبی، کارشناس مطالعات آبهای سطحی، شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی
3 دکتری آبیاری و زهکشی، مدیر مطالعات پایه منابع آب، شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی
doi
10.22059/ije.2023.353231.1706چکیده
بخش قابل توجهی از بارش نواحی بالادست حوضههای آبریز استان آذربایجان غربی بهویژه در ماههای سرد سال به صورت برف است. تحلیل دادههای این منابع برای مدیریت بهینۀ سدهای مخزنی منطقه بهخصوص در فصل بهار که موسم ذوب برف حوضههای مربوطه است، بسیار حائز اهمیت است. در روشهای سنتی متداول برای برآورد آب معادل ذخیرۀ برفی از رابطۀ گرادیان ارتفاعی (رابطۀ رگرسیون خطی بین آب معادل برف با ارتفاع نقاط برفسنجی از سطح آبهای آزاد) استفاده میشود، که گاهی به دلیل عدم برازش مناسب، برخی نقاط از محاسبات حذف میشوند. در این مطالعه برای دادههای 65 ایستگاه برفسنجی در ماههای برفی سال آبی 1399ـ 1400 به جای رابطۀ گرادیان ارتفاعی، از رگرسیون خطی چهارمتغیرۀ آب معادل با ارتفاع، طول و عرض جغرافیایی (در سیستم مختصات UTM) استفاده شده است که باعث بهبود مشخصات رگرسیون (افزایش حدود 3 برابری A.R.S یعنی مربع ضریب همبستگی تعدیلشده یا همان ضریب تعیین و کاهش حدود 10 هزار برابری سطح معناداری یعنی آلفای ضریب همبستگی) شد. همچنین به منظور بررسی بیشتر، از شبیهسازی روابط با شبکۀ عصبی مصنوعی (پرسپترون سهلایه با 3، 8 و 1 نرون در لایههای ورودی، میانی و خروجی) استفاده شد؛ طوری که ضریب همبستگی دادههای برآوردی با مشاهداتی موجود برای مدل شبکۀ عصبی مصنوعی منتخب 97/0 به دست آمد.