برآورد تبخیر روزانه از مخزن سد با استفاده از روش بیلان انرژی و مقایسه با روابط متداول (مطالعۀ موردی: سد اکباتان)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مهندسی عمران‌ـ آب و سازه‌های هیدرولیکی، گروه مهندسی عمران، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان‌

2 دکتری مهندسی آب، کارشناس مطالعات پایه منابع آب، شرکت سهامی آب منطقه‌ای همدان، همدان‌

doi
10.22059/ije.2023.358231.1726
چکیده

تبخیر به عنوان یکی از عوامل اصلی کاهش منابع آب‌های سطحی نظیر دریاچه‌ها و مخازن سدها شناخته شده است. با توجه به تعدد مؤلفه‌های مؤثر بر تبخیر، برآورد صحیح آن همواره مورد توجه محققان حوزۀ هیدرولوژی بوده است. در این پژوهش ارتفاع تبخیر روزانه از سطح مخزن سد اکباتان با استفاده از روش بیلان انرژی نسبت بوئن به عنوان روش پایه، برآورد و با نتایج 20 رابطۀ مختلف مقایسه شده است. بررسی‌ها بیانگر آن است که رابطۀ براتسارت‌ـ استریکر با مقادیر MSE، MAE و RMSE به‌ترتیب برابر با 36/0، 41/0 و 60/0 میلی‌متر بر روز و NSE و R2 برابر با 97/0 و 98/0 بهترین عملکرد را در برآورد تبخیر روزانه از سطح مخزن سد اکباتان داشته است. در مقابل روابط هاربک و ریان‌ـ هارلمن موجود در گروه روابط انتقال جرم ضعیف‌ترین عملکرد را داشته‌اند. همچنین رابطۀ ارائه‌شده در این پژوهش برای محاسبۀ تبخیر از مخزن سد اکباتان با استفاده از پارامترهای آب‌وهوایی و بدون نیاز به محاسبۀ ذخیرۀ حرارتی آب با مقادیر MSE، MAE و RMSE به‌ترتیب برابر با 81/0، 67/0 و 90/0 میلی‌متر بر روز و NSE و R2 به‌ترتیب برابر با 93/0 و 94/0 برای داده‌های آزمایش، عملکرد مطلوبی در برآورد میزان تبخیر داشته است.