عوامل مؤثر بر اثربخشی یادگیری الکترونیکی: تحلیل پدیدار شناسانة ویژگی‌های یادگیرنده

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی ، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22099/jsli.2021.6319
چکیده

یادگیرنده به عنوان یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده موفقیت و اثرگذار در یادگیری الکترونیکی معرفی شده است زیرا ماهیت یادگیری الکترونیکی، یادگیرنده محور است و او مسئول یادگیری خود است. از این رو، هدف پژوهش حاضر، شناسایی ویژگی‌های مؤثر یادگیرنده بر اثربخشی یادگیری الکترونیکی بود. متناسب با این هدف، رویکرد پژوهش کیفی و راهبرد پدیدارشناسی اتخاذ شده است. اعضای هیأت علمی و مدرسان دوره‌های یادگیری الکترونیکی در دانشگاه‌ها، جامعه این پژوهش بوده‌اند. مشارکت‌کنندگان با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند ملاک محور، انتخاب شدند و از طریق مصاحبه نیمه ساختارمند نسبت به جمع آوری داده‌ها تا دستیابی محقق به اشباع نظری، اقدام شده است و در مصاحبه دوازدهم، اشباع نظری حاصل شده است. یافته‌ها با استفاده از روش کدگذاری تحلیل محتوای کیفی، در سه مرحله کد، خرده‌مقوله و مقوله مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. بر اساس یافته‌های حاصل از دوازه مورد مصاحبه، تعداد 102 کد، 13 خرده‌مقوله و 6 مقوله شامل «محور بودن یادگیرنده در فرایند یادگیری»، «تعامل یادگیرنده در فرایند یادگیری»، «ارزیاب بودن یادگیرنده در فرایند یادگیری»، «سواد یادگیرنده»، «خودراهبر بودن یادگیرنده» و «ویژگی‌های روان‌شناختی یادگیرنده» حاصل شد. با توجه به یافته‌های پژوهش، مدیران و برنامه‌ریزان دوره‌های یادگیری الکترونیکی در دانشگاه‌ها باید به نقش یادگیرنده در موفقیت و اثربخشی یادگیری الکترونیکی دانشگاهی توجه ویژه‌ای داشته باشند.