تحلیلی بر مواضع بازیگران کلیدی در فرایند مدیریت رشد شهری (مطالعۀ موردی: شهر کرج)

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

4 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

5 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2020.287768.1149
چکیده

رشد و گسترش کالبدی-فضایی شهرها در سراسر جهان، زمانی اتفاق افتاد که شهرها توانایی ارائة خدمات به جمعیت شهری به‌سرعت در حال رشد خود را نداشتند و این امر موجب پراکنده‌رویی و از بین رفتن اراضی لبة شهرها، افزایش شهرک‌های غیرقانونی و حاشیه‌ای شد. رشد شهر به‌مثابة یک فرامسئله متأثر از موضوعات متعدد و متنوع بسیاری است. علاوه‌بر عوامل فضایی موضوعاتی مانند ساختارهای اجتماعی- اقتصادی، تصمیم‌سازان (ارگان‌ها، سازندگان، مالکان)، تصمیم‌ها (اهداف، راهبردها، سیاست‌ها) و نظامات (از قبیل تفکیک زمین و روندهای قانونی) نیز بر رشد شهر اثرگذارند. سیاست‌های مدیریت رشد شهری در برابر رشد سریع و بی‌رویة حومه‌ها و مقابله با چالش‌هایی مانند پراکنده‌رویی مطرح شده است. درواقع مدیریت رشد به‌عنوان استفادة هوشمندانه از ابزار برنامه‌ریزی، قوانین و ابزارهای مالی دولت‌ها برای جهت‌دهی به رشد و توسعة شهری است. هدف از پژوهش توصیفی –تحلیلی حاضر بررسی و تحلیل بازیگران مدیریت رشد شهری در کرج است. از روش مکتور نیز برای سنجش مواضع و قدرت بازیگران بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان داد که اثرگذارترین بازیگر، دولت است. درواقع از تفاضل میزان اثرگذاری دولت از میزان اثرپذیری آن از دیگر بازیگران، عدد 469 به‌دست می‌آید؛ در‌حالی‌که این عدد برای توسعه‌دهندگان 21۴- است؛ بنابراین قدرت نسبی دولت از همه بازیگران دیگر بیشتر است و بازیگر مسلط محسوب می‌شود.