بررسی راهکارهای مدیریتی جهت رفع چالشهای بین تامین آب کشاورزی و حقابۀ زیست محیطی تالاب در شرایط مختلف آب و هوایی (مطالعه موردی: حوضۀ آبریز تالاب امیرکلایه)
نویسندگان
1 پژوهشگر گروه پژوهشی پایش منابع آب، پژوهشکدۀ محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران
2 استادیار گروه پژوهشی پایش منابع آب، پژوهشکدۀ محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران
3 پژوهشگر گروه پژوهشی پایش منابع آب، پژوهشکدۀ محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران
doi
10.22059/ije.2022.342871.1638چکیده
در این پژوهش نیاز آبی زیستمحیطی تالاب امیرکلایه در سه سناریوی خشکسالی، نرمال و ترسالی با هدف رسیدن به شرایط حداقل، قابل قبول و مطلوب برآورد شد. برای انجام این کار، ابتدا تعیین طبقات خشکسالی در سالهای مختلف براساس شاخص SPI محاسبه شد. در مرحلۀ بعد، مقادیر کمبود آب تالاب با شبیهسازی دورۀ آماری بلندمدت معادلۀ بیلان، منابع آب در دسترس و تطبیق آن با شرایط اکولوژیکی هدفگذاری شده، در جهت تأمین نیاز آبی تالاب امیرکلایه در سناریوهای مختلف به دست آمد. نتایج نشان داد در ششماهۀ اول سال آبی و در شرایط خشکسالی با تأمین حدود 62/0 میلیون مترمکعب کمبود آب، نیاز آبی برای شرایط اکولوژیکی حداقل تأمین خواهد شد در صورتی که در شرایط نرمال و ترسالی کمبود آبی وجود نخواهد داشت. در حالی که در ششماهۀ دوم سال آبی و در شرایط خشکسالی نرمال و ترسالی بهترتیب به مقدار 65/3، 54/3 و 68/2 میلیون مترمکعب، تیرماه به عنوان بحرانیترین ماه، تالاب با کمبود آب مواجه است. با بررسی آبدهی نهر سیدعلی اکبری نتیجه شد که فقط در ششماهۀ اول سال آبی میتوان از این منبع برای تأمین آب تالاب استفاده کرد. حجم آب قابل برداشت از این نهر حدود 7/4 میلیون مترمکعب برآورد شد. همچنین، در شرایط نرمال و ترسالی نیز میتوان با افزایش ظرفیت ذخیرۀ مخزن تالاب مقدار 5/1 میلیون مترمکعب آب را ذخیره کرد و از طریق افزایش راندمان حدود 55/0 میلیون مترمکعب در مصرف آب صرفهجویی کرد.