بررسی راهکارهای مدیریتی جهت رفع چالش‌های بین تامین آب کشاورزی و حقابۀ زیست محیطی تالاب در شرایط مختلف آب و هوایی (مطالعه موردی: حوضۀ آبریز تالاب امیرکلایه)

نویسندگان

1 پژوهشگر گروه پژوهشی پایش منابع آب، پژوهشکدۀ محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

2 استادیار گروه پژوهشی پایش منابع آب، پژوهشکدۀ محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

3 پژوهشگر گروه پژوهشی پایش منابع آب، پژوهشکدۀ محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران

doi
10.22059/ije.2022.342871.1638
چکیده

در این پژوهش نیاز آبی زیست‏محیطی تالاب امیرکلایه در سه سناریوی خشکسالی، نرمال و ترسالی با هدف‏ رسیدن به شرایط حداقل، قابل قبول و مطلوب برآورد شد. برای انجام این کار، ابتدا تعیین طبقات خشکسالی در سال‏های مختلف براساس شاخص SPI محاسبه شد. در مرحلۀ بعد، مقادیر کمبود آب تالاب با شبیه‏سازی دورۀ آماری بلندمدت معادلۀ بیلان، منابع آب در دسترس و تطبیق آن با شرایط اکولوژیکی هدف‌گذاری شده، در جهت تأمین نیاز آبی تالاب امیرکلایه در سناریوهای مختلف به‏ دست آمد. نتایج نشان داد در شش‏ماهۀ اول سال آبی و در شرایط خشکسالی با تأمین حدود 62/0 میلیون مترمکعب کمبود آب، نیاز آبی برای شرایط اکولوژیکی حداقل تأمین خواهد شد در صورتی که در شرایط نرمال و ترسالی کمبود آبی وجود نخواهد داشت. در حالی که در شش‏ماهۀ دوم سال آبی و در شرایط خشکسالی نرمال و ترسالی به‌ترتیب به مقدار 65/3، 54/3 و 68/2 میلیون مترمکعب، تیرماه به عنوان بحرانی‏ترین ماه، تالاب با کمبود آب مواجه است. با بررسی آبدهی نهر سیدعلی اکبری نتیجه شد که فقط در شش‏ماهۀ اول سال آبی می‏توان از این منبع برای تأمین آب تالاب استفاده کرد. حجم آب قابل برداشت از این نهر حدود 7/4 میلیون مترمکعب برآورد شد. همچنین، در شرایط نرمال و ترسالی نیز می‏توان با افزایش ظرفیت ذخیرۀ مخزن تالاب مقدار 5/1 میلیون مترمکعب آب را ذخیره کرد و از طریق افزایش راندمان حدود 55/0 میلیون مترمکعب در مصرف آب صرفه‏جویی کرد.