تأثیر اندازه بر رابطۀ بین شاخص مطلوبیت زیستگاه و همپوشانی آشیان اکولوژیک در ماهی سفید رودخانه‏ای (Squalius namak, Khaefi et al., 2016)، در رودخانۀ جاجرود از حوضۀ دریاچه نمک

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری بوم‏شناسی آبزیان، گروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران

2 دانشیار گروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران

3 دانشیار گروه شیلات، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران

doi
10.22059/ije.2022.343012.1640
چکیده

با استفاده از شاخص مطلوبیت زیستگاه می‏توان به ‏طور بالقوه توزیع زیستمندان را در اکوسیستم پیش‏بینی کرد یا به بیان دیگر، همبستگی آن‏ها را با فاکتورهای محیطی نشان داد. با بررسی رابطۀ بین شاخص مطلوبیت زیستگاه و آشیان اکولوژیک در یک گونه، می‏توان یافته‏های مهمی از جنبه‏های عملکردی تئوری آشیان اکولوژیک و رقابت درون‌گونه‏ای به‏ دست آورد. در این مطالعه، با استفاده از داده‏های ریخت‏سنجی سنتی و خوشه‏بندی k-میانگین، گروه‏بندی 103 نمونه از ماهیان گونۀ ماهی سفید رودخانه‏ای نمک (Squalius namak) بر اساس دو گروه ماهیان کوچک و بزرگ انجام شد. برای محاسبۀ شاخص مطلوبیت زیستگاه از روش ناپارامتری هموارسازی هسته‏ای به منظور ترسیم رابطه بین هر متغیر محیطی و تعداد ماهیان در هر ایستگاه استفاده شد. سپس، یک معادلۀ چند‌جمله‏ای بر داده‏های پیش‏بینی‌شده توسط هموارها، برازش داده شد. نسبت مساحت مشترک زیر نمودار به مساحت کل به‏ عنوان همپوشانی آشیان اکولوژیک تعیین شد. در نهایت، با رگرسیون خطی رابطۀ بین مقدار شاخص شایستگی هر پارامتر و مقدار همپوشانی‏ آشیان اکولوژیک حاصل از همان پارامتر برای دو گروه بررسی شد. ارتفاع و شیب خط دو رگرسیون خطی با آنالیز کوواریانس بررسی شدند. نتایج نشان داد اختلاف معنا‏داری در ارتفاع و شیب خط دو رگرسیون برازش داده وجود نداشت که نشان‏دهندۀ اثر تغییرات یکسان شاخص مطلوبیت زیستگاه بر مقدار همپوشانی آشیان اکولوژیک نمونه‏های کوچک و بزرگ ماهی سفید رودخانه‏ای است. میانگین مقدار همپوشانی آشیان اکولوژیک نمونه‏های کوچک و بزرگ 52 درصد بود. احتمال می‏رود پارامترهای دیگری از نظر ایجاد رقابت مؤثر باشند.