پراکنش فضایی «فقرشادی» و تبیین «پدیده شادمانی ‌فقیرانه» (مطالعۀ موردی: محله‌های شهر زاهدان)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

4 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2021.309081.1357
چکیده

شادمانی شالودة زندگی خوب و سلامت روان است. نبود یا ضعف آستانه‌های لازم احساس شادمانی، چالش‌برانگیز و آسیب‌زاست. رتبة شادمانی ایران در میان 69 کشور جهان 61 است. این پژوهش پیمایشی معطوف سه هدف است: سنجش میزان شادمانی شهروندان، تحلیل پراکنش  فضایی  شادمانی در 46 محة لشهر زاهدان و تحلیل رابطة شادمانی شهروندان، با سطح اقتصادی، اجتماعی و کالبدی محله‌‌شان. این پژوهش، کاربردی، توصیفی- تحلیلی، با نمونه‌برداری تصادفی دومرحله‌ای است. مدل‌های تحلیل عبارت‌اند از: کولموگروف-اسمیرنوف، شاپیرو–ویلک، U مان‌ویتنی، کروسکال ‌والیس، کای‌دو، تست نشانه، مدل فی، وی‌کرامرز و جدول ‌متقاطع. حجم نمونه 386 واحد از 46 محله است که بر پایة جایگاه اقتصادی- اجتماعی و کالبدی‌  به پنج سطح تفکیک شده‌اند. یافته‌ها با سطح معنا‌داری 000/0 نشان می‌دهد، میزان شادمانی شهروندان، نامطلوب است (65 درصد، خیلی‌ کم، کم، تا متوسط). همچنین 26 درصد  ساکنان محله‌های تراز 1 و 2 شهر، میزان شادمانی‌ خود را زیاد تا خیلی ‌زیاد می‌دانند. از سوی دیگر 55 درصد  ساکنان محله‌های تراز 4 و 5، میزان شادمانی‌شان را زیاد تا خیلی ‌زیاد می‌دانند. ارتباط معکوس فوق میان سطح اقتصادی، اجتماعی و کالبدی محله با میزان شادمانی وجود «پدیدة شادمانی ‌فقیرانه» را آشکار کرده است. براساس دو آزمون تکمیلی، 28 درصد جمعیت فارس و در مقابل 42 درصد جمعیت بلوچ میزان شادمانی خود را زیاد تا خیلی ‌زیاد می‌دانند. همچنین رابطة میان سطح‌بندی محله‌ها و بافت قومیتی آن‌ها در سطح معناداری  003/0 تأیید شد. این پدیده‌ها می‌تواند ناشی از مقایسة کیفیت زندگی‌ با همسایگان هم‌تراز، نه اقشار بالاتر و همچنین روحیة تقدیرگرایی نسبی اقوام غیرفارس باشد. نوآوری پژوهش حاضر آشکارسازی «پدیدة شادمانی فقیرانه» و ارتباط قومیت و احساس شادمانی است.