الگوسازی سرایت تلاطم در بازار سهام ایران؛ رویکرد فضا-حالت غیرخطی
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران
2 دانشیار، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.22059/jte.2021.322088.1008455چکیده
مقاله حاضر با استفاده از دادههای روزانه شاخص قیمت 15 گروه صنعت طی دوره زمانی 09/08/1395 تا 07/01/1400 درصدد الگوسازی تلاطم بازار سهام ایران است. مدل تلاطم تصادفی چند متغیره عاملی در چارچوب رویکرد فضا-حالت غیرخطی، مبنای تفکیک تلاطم بازار سهام به دو جزء «تلاطم منبعث از عوامل پنهان» و «تلاطم خاص هر صنعت» و برآورد ماتریس همبستگی پویای تلاطم صنایع قرار گرفته است. یافتهها حاکی از آن است که اولاً دو عامل پنهان وجود دارد که بخشی از تلاطم صنایع داخلی (انبوهسازی، زراعت، محصولات غذایی، قند و شکر، سیمان و ...) متأثر از عامل پنهان اول و بخشی از تلاطم صنایع کامودیتیمحور صادراتی کشور (صنایع شیمیایی و پتروشیمی، فرآوردههای نفتی، فلزات اساسی و محصولات فلزی)، تحت تأثیر عامل پنهان دوم است. ثانیاً تلاطمهای خاص هر صنعت در طی دوره زمانی مورد بررسی تشدید شده و رفتار خوشهای را از خود به نمایش میگذارد. ثالثاً تلاطم بازده سهام صنعت بانکی متأثر از هر دو عامل پنهان بوده و تلاطم خاص مرتبط با صنعت مذکور، تقریباً در میانه صنایع قرار میگیرد. این یافته، دور از انتظار نیست، زیرا پرتفوی تسهیلات اعطایی بانکها، متشکل از تمامی صنایع میباشد و لذا تلاطم این بخش و اثرپذیری آن از عوامل پنهان، میانگین وزنی از سایر صنایع خواهد بود. رابعاً بیشترین درجه همبستگی تلاطم بازده سهام در میان 4 صنعت کامودیتیمحور مشاهده میشود که در طول دوره مورد بررسی، سیر صعودی داشته است.طبقهبندی JEL: C11، C32، C58، G17