بررسی ارتباط خشکسالی هیدرولوژیکی و میزان هدایت الکتریکی رودخانه در ایستگاههای پاییندست رودخانۀ کرخه
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران
2 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران
3 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد سازه های آبی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران
doi
10.22059/ije.2023.352632.1703چکیده
این تحقیق با هدف بررسی تأثیر دورههای خشکسالی هیدرولوژیکی بر میزان هدایت الکتریکی آب، در ایستگاههای منتخب حوضۀ جنوبی رودخانۀ کرخه انجام شد. برای بررسی روند دادهها از آزمون من کندال و برای تعیین نقاط شکست در روند دادهها از آزمون پتیت استفاده شد. نتایج آزمون پتیت برای پارامتر هدایت الکتریکی بیانگر شکست در روند دادهها طی سالهای 1375 و 1376 در ایستگاههای مختلف بود. بررسی دادهها نشان داد هدایت الکتریکی در رودخانۀ کرخه روند افزایشی داشته است. این افزایش با کاهش شدید دبی، ناشی از خشکسالیهای متوالی در رودخانۀ کرخه همراه بوده است. همچنین، روند شاخص خشکسالی SDI همواره با روند افزایش EC در رودخانۀ کرخه همراه نبوده است. به علاوه، افزایش هدایت الکتریکی در ایستگاههای پاییندست سد کرخه، احتمالاً بیشتر به دلیل کاهش دبی ناشی از تنظیم دبی توسط سد بوده است. با مشاهدۀ نقطۀ شکست در سری زمانی دبی و هدایت الکتریکی در سال 1376، مشاهده شد که بروز خشکسالی و در نتیجه، افزایش شوری پیش از آبگیری سد کرخه رخ داده است. همچنین، در سالهای پس از بهرهبرداری از سد تغییرات هدایت الکتریکی در ایستگاههای عبدالخان و پای پل فاقد روند قابل توجهی است. به نظر میرسد در سالهای پس از بهرهبرداری، سد کرخه تنها عامل مؤثر بر بروز روند افزایش هدایت الکتریکی در ایستگاههای واقع در پایاب نبوده و افزایش بروز خشکسالی و افزایش مصارف در مناطق بالادست هم بر کاهش دبی و در نتیجه، افزایش شوری کرخۀ جنوبی مؤثر بودهاند.