ارزیابی روند تخریب اراضی در نمونههای اقلیمی استان فارس با استفاده از سنجش از دور و متغیرهای اقلیمی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
2 استادیار، گروه آمار، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
3 دانش آموختۀ دکتری، گروه مهندسی و منابع طبیعی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
4 دانشیار، مرکز تحقیقات بینالمللی بیابان دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 دانشیار، مرکز تحقیقات بینالمللی بیابان دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/ije.2023.353644.1707چکیده
روند تخریب اراضی در کشورهای در حال توسعه رو به افزایش بوده است. تغییرات اقلیم و کاربری اراضی در استان فارس در چند دهۀ گذشته روند تخریب و بیابانزایی را دوچندان کرده است. در تحقیق حاضر از دادههای ماهوارهای برای بررسی تغییرات زمانی و مکانی پوششگیاهی و ارتباط آن با تغییرات اقلیمی در نمونههای اقلیمی استان فارس در سالهای 2000 تا 2020 بهره گرفته شد. روند زمانی تغییرات این متغیرها با آنالیز روند من-کندال و برای تعیین زمان تغییر و همبستگی مکانی بهترتیب از آزمون پتیت و آزمون همبستگی پیرسون استفاده شد. روند تغییرات NDVI در اقلیمهای خشک و فراخشک رو به افزایش و نقطۀ تغییر از سال 2010 به بعد بوده است. بر این اساس، میتوان انتظار داشت به این معنا که در بیشتر مناطق فارس کاهش نسبت بارش به تبخیر بالقوه (افزایش تبخیر) رخ داده و روند تخریب رو به افزایش خواهد بود. بارش فاقد روند و دمای سطح زمین رو به کاهش است. الگوی مکانی روند NDVI و بارش در بیش از 70 درصد منطقه افزایشی (جنوبی) و AI و LST در بیش از 65 درصد منطقه (مرکزی) در حال کاهش است. بررسی همبستگی مکانی تغییرات NDVI با متغیرهای LST، بارش و AI نشان داد در مناطق مختلف اقلیمی نوع رابطه و قدرت همبستگی متفاوت بوده است. قویترین روابط همبستگی در اقلیمهای فراخشک سرد در شمال شرق و مدیترانهای معتدل که در شمال غرب استان واقع شده است، دیده شد.