تغییرات مکانی و زمانی کیفیت آبهای زیرزمینی دشت دامغان با استفاده از زمین آمار
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ساری، ایران
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
3 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
4 دکتری علوم مرتع، ادارۀ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان البرز، کرج
doi
10.22059/ije.2022.335442.1587چکیده
دشت دامغان در استان سمنان به دلیل کمبود منابع آب نیازمند بررسی وضعیت منابع آبی برای مدیریت بهتر است. منابع آبی قابل استفاده در این منطقه از چشمه و چاه تأمین میشود. پژوهش حاضر با هدف تهیۀ نقشۀ توزیع مکانی پارامترهای کیفی آب زیرزمینی و مقایسۀ آنها در نقاط متفاوت سطح آبخوان با استفاده از روشهای زمینآماری پرداخته است. متغیرهای اندازهگیری شامل (TDS، pH،EC، HCO3،- Cl، Ca++، Na+، %Na+، SO42-) هستند. نتایج حاصل از آمار توصیفی در چاه عمیق نشان داد بیشترین درصد تغییرات مربوط به متغیرهایMg و SO42- و کمترین درصد تغییرات به pH اختصاص دارد. بیشترین درصد تغییرات در چاه نیمهعمیق مربوط به متغیر HCO3-و در چشمه مربوط به Cl است. همچنین، بیشترین درصد تغییرات در قنات به کلر و کلسیم و کمترین درصد تغییرات به TDS اختصاص دارد. بیشترین درصد تغییرات در چاه نیمهعمیق به آنیون بیکربنات اختصاص یافت و کمترین درصد تغییرات مربوط به pH است. در بین منابع آب زیرزمینی، چشمه نتایج بهتری از نظر ضرایب رگرسیونی و مدلهای واریوگرامی از خود نشان داد. نتایج حاصل از تغییرات زمانی بیانگر آن بود که پارامترهای کیفی اندازهگیریشده بیشترین تغییرات را در فصل پاییز و اواخر بهار داشتهاند. نتیجۀ کلی این تحقیق بیانگر آن است که روش کریجینگ با سمیواریوگرامهای کروی روش مناسبی برای میانیابی ارزیابی مکانی متغیرهای کیفی آبهای زیرزمینی دشت دامغان به شمار میرود.