ارزیابی صحت روش‌های سنجش از دور در استخراج و پایش تغییرات پهنۀ آبی دریاچۀ زریبار

نویسندگان

1 استاد، مرکز سنجش‏ازدور، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 کارشناس ارشد، دانشکدۀ علوم محیطی، مؤسسۀ آموزش عالی آبان هراز آمل

3 استادیار، گروه مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22059/ije.2023.342056.1632
چکیده

منابع آب نقش بسیار مهمی در زندگی انسان، گیاهان و جانوران ایفا می‏کند. استخراج و تعیین میزان تغییرات نواحی آبی می‏تواند در پیش‏بینی بسیاری از مشکلات کارساز باشد. امروزه، روش‏ها و الگوریتم‏های زیادی با استفاده از داده‏های سنجش‏ازدور برای پایش تغییرات آب معرفی ‏شده است. بنابراین، بررسی صحت این روش‏ها بسیار لازم و ضروری است. در همین راستا، هدف مطالعۀ حاضر ارزیابی صحت روش‏های سنجش‏ازدور برای پایش آب دریاچۀ زریبار طی یک دورۀ 33 ساله (1984 تا 2017) است. از این‏رو، بعد از تصحیحات تصاویر پهنۀ دریاچۀ زریبار با استفاده از الگوریتم‏های حداکثر احتمال، حداقل فاصله، فاصلۀ ماهالانویی، ماشین بردار پشتیبان و شاخص‏های NDWI، MNDWI و AWEI در محیط نرم‏افزارهای ENVI5.3 و ArcGIS10.4 استخراج شد و سپس، اعتبارسنجی روش‏ها با استفاده از نقاط کنترل زمینی انجام گرفت. مطابق نتایج به‏دست‏آمده تمامی روش‏ها از صحت کلی80 درصد برخوردار هستند، اما الگوریتم‏های ماشین بردار پشتیبان و حداکثر احتمال با صحت کلی بیش از 90 درصد صحت بیشتری دار‌ند. همچنین، نتایج بررسی تغییرات آب دریاچه نشان می‎دهد طی دورۀ 1984 تا 2017 مساحت آب دریاچه بر اساس الگوریتم‏های ماشین بردار پشتیبان و حداکثر احتمال به‌ترتیب 46/738 هکتار (83/46 درصد) و 06/613 هکتار (45/42 درصد) کاهش‏ یافته است. همچنین، در همین دوره بر اساس الگوریتم‏های ماشین بردار پشتیبان و الگوریتم حداکثر احتمال به‌ترتیب 35/47 درصد و 22/36 درصد به مساحت نیزارهای سطح دریاچه افزوده ‏شده است. با توجه به روند کاهشی آب دریاچه و به‌خصوص روند افزایشی نیزارهای سطح دریاچه لزوم برنامه‏ریزی صحیح برای جلوگیری از هدررفت آب و از بین بردن نیزارها در این ناحیه بیش‏ از پیش احساس می‏شود.