فراتحلیل اثربخشی مداخلات روانی ـ آموزشی بر افزایش انگیزش پیشرفت یادگیرندگان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استادیار روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

3 دانشیار روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران

4 استادیار روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران

doi
10.22099/jsli.2021.6065
چکیده

نقش غیرقابل انکار سطوح انگیزشی یادگیرندگان در پیامدهای تحصیلی، از دیرباز مورد تاکید قرار گرفته است. از این جهت، مداخلات مرتبط و مکانیسم­های اثرگذاری این برنامه ­ها، از اهمیت وافری برخوردار بوده ­اند. در مطالعه حاضر با هدف تعیین اثربخشی کاربردِ  مداخلات روانی ـ آموزشی و  شناسایی تعدیل­ گرهای چندگانه در این قلمرو مطالعاتی، از روش فراتحلیل استفاده شد. پس از تصریح ملاک­های ورود و خروج، تلاش­های مداخله­ای مبتنی بر برنامه­ های روانی ـ آموزشی با هدف ارتقای انگیزشی از بانک­های اطلاعاتی استخراج و از این طریق، 35 پژوهش و 173 اندازه اثر برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. داده­ های این پژوهش با نرم‌افزار CMA2 تحلیل شدند. نتایج تحلیل داده ­ها، اندازه اثر کلی اثربخشی مداخلات روانی ـ آموزشی با هدف ارتقای انگیزشی 582/0 را بدست داد. همچنین، نتایج تحلیل اثرات تعدیل­ گرِ مبتنی بر جنسیت آزمودنی، سن آزمودنی، ماهیت مداخله منتخب و فرهنگ بر میزان اثربخشی مداخلات روانی آموزشی نشان داد که اندازه اثر در پژوهش­های شامل مردان درمقایسه با زنان، دانشجویان در مقایسه با دانش­ آموزان، اندازه اثر ماهیت پژوهش­های مداخله مبتنی بر عوامل برون‌زاد در مقایسه با ماهیت مداخلات مبتنی بر عوامل درون‌زاد و در نهایت، در جوامع جمع­ گرا در مقایسه با جوامع فردگرا، بیشتر بود. به‌طور کلی، نتایج نشان داد اگر چه مداخلات روانی ـ آموزشی نقش موثری در ارتقای نیمرخ انگیزشی یادگیرندگان دارد اما تمرکز بر نقش تبیینی برخی تعدیل­ گرها مانند فرهنگ، جامعه هدف و خصوصا ماهیت مداخلات به‌ کار رفته نیز از اهمیت ویژه­ای برخوردار است.