مکانیابی QTLهای اصلی و اپیستاتیک و اثر متقابل آنها با محیط برای عملکرد بیولوژیک در لاینهای اینبرد نوترکیب گندم نان بهاره
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژنتیک بیومتری، دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران.
2 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 استادیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه ، مراغه، ایران.
4 استاد، گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز. تبریز، ایران.
5 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
6 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران
doi
10.22103/jab.2018.2068چکیده
بهمنظور مکانیابی QTLهای اصلی و اپیستاتیک و اثر متقابل آنها با محیط برای عملکرد بیولوژیک، 148 لاین اینبرد نوترکیب گندم همراه با والدین YecoraRojo و No. 49 در دو ایستگاه تحقیقات کشاورزی میاندوآب و مهاباد در شرایط نرمال و تنش کمآبی انتهای فصل طی دو سال زراعی 1394 و 1393 مورد ارزیابی قرار گرفتند. نقشه پیوستگی مورد استفاده شامل 177 نشانگر ریز ماهواره و 51 نشانگر رتروترانسپوزون بود. برای تجزیه QTL از نرمافزار QTL Network. 2 استفاده شد. در تحقیق حاضر مقدار وراثتپذیری خصوصی برآوردشده برای عملکرد بیولوژیک در شرایط نرمال، تنش کمآبی و متوسط دو شرایط به ترتیب برابر 52/26، 91/26 و 09/16 درصد برآورد شد. همچنین بالاترین بازده ژنتیکی برای عملکرد بیولوژیک در شرایط نرمال دیده شد. نتایج تجزیه QTL نشان داد در شرایط نرمال یک QTL (46/2=R2A)، یک اثر متقابل QTL×E (46/5=R2AE)، دو اثر اپیستازی QTL×QTL (06/3=R2AA) و هفت اثر متقابل QTL× QTL×E (06/14=R2AAE) وجود داشت. در شرایط تنش کمآبی نیز یک QTL (8=R2A)، سه اثر اپیستازی QTL× QTL (04/2=R2AA) و هفت اثر QTL×QTL×E (74/24=R2AAE) مکانیابی شد، همچنین در مجموع دو شرایط نیز دو QTL (7 =R2A)، سه اثر متقابل QTL×E با محیط (66/4=R2AE)، پنج اثر اپیستازی QTL× QTL و (68/4=R2AA)، هشت اثر QTL× QTL×E (20/24=R2AAE) معنیدار بودند. هر چند در مطالعه حاضر QTLهای کمی برای عملکرد بیولوژیک مشاهده شد اما در هر سه شرایط مورد بررسی نقش کروموزوم 7B در کنترل عملکرد بیولوژیک چشمگیر بود بهطوریکه یک QTL پایدار در مجاورت نشانگرهای Cfa2174.1-Wms573 مکانیابی شد که میتواند در گزینش به کمک مارکر در عملکرد بیولوژیک مورد استفاده قرار گیرد.