چارچوبی مشارکتی به مفهوم زیبایی‌شناسی چشم‌انداز در خدمات فرهنگی اکوسیستم (مطالعة موردی: منطقه 22 تهران)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2021.307808.1354
چکیده

خدمات اکوسیستم می‌تواند از نظر مشارکت و یکپارچه‌سازی نقش شهروندان مفید باشد. بسیاری از موضوعاتی که به‌کمک مفهوم خدمات اکوسیستم به آن پرداخته می‌شود، در برنامه‌ریزی‌های شهری و منطقه‌ای مدنظر قرار می‌گیرد و با کمک توسعة سناریوی تعاملی با ذی‌نفعان قابل‌پشتیبانی است. یکی از این خدمات، خدمات فرهنگی اکوسیستم است. هدف این پژوهش طراحی چارچوبی مشارکتی از ذی‌نفعان با بهره‌گیری از شبکه‌های بیزی برای مفهوم‌سازی زیبایی‌شناسی چشم‌انداز در خدمات فرهنگی اکوسیستم است که در آن ذی‌نفعان نه رشتة مختلف دخیل هستند. درحقیقت، پژوهش حاضر، کاربردی (توصیفی و علی) است که بعد از جمع‌آوری اطلاعات میدانی و کتابخانه‌ای، از تکنیک اندیشة باران یا طوفان مغزی بهره برده است. همچنین از میانگین و واریانس برای تبدیل نتایج ذی‌نفعان به احتمالات در شبکة بیزی استفاده شده است؛ چراکه اصطلاحات انتزاعی را می‌توان به‌کمک شبکة بیزی چندگرهی ارزش‌گذاری و در یک روش طوفان مغزی منسجم طبقه‌بندی کرد. تجزیه و تحلیل نهایی حساسیت‌ها با احتمالات خروجی نشان می‌دهد که توپوگرافی شامل برجستگی و شیب زمین، آب و پوشش گیاهی متراکم در مناطقی مانند پارک جنگلی چیتگر، محدودة دریاچة مصنوعی آزادی و پارک خرگوش‌دره دارای بالاترین ارزش زیبایی‌شناسی است. همچنین عناصر طبیعی مانند دریاچه، درختان جنگلی و زمین‌های کشاورزی از نظر تصویرسازی کیفیت‌های بیشتری را نشان می‌دهند. درمجموع پژوهش حاضر به شاخص‌های فردی تأکید ندارد، بلکه نوعی روش‌شناسی سازگار با مباحث زیبایی‌شناسی است که می‌توان از آن در مشارکت شهروندان محلی در کنار ذی‌نفعان و برنامه‌ریزی‌های آتی سنجش زیبایی‌شناسی چشم‌انداز استفاده کرد.