ارزیابی طرح توسعه فضای شهری پیش از اجرا به‌منظور پیشگیری و حل مشکلات احتمالی (مطالعۀ موردی: حرم امام‌زاده زینب (س) اصفهان)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22059/jurbangeo.2020.297823.1233
چکیده

امروزه تهیة طرح‌های بازآفرینی بافت‌های ناکارآمد شهری در شهرهای کشور به‌شکلی عمده‌ مدنظر قرار گرفته است. همچنین شکست و خطر بالای پروژه‌های بزرگ در برخی از این بافت‌ها، به‌دلیل حساسیت‌های مردمی، اهمیت ارزیابی طرح‌ها پیش از اجرای آن‌ها را افزایش داده است. یکی از این پروژه‌ها طرح توسعة حرم حضرت زینب (س) در منطقة 14 شهر اصفهان است. براین‌اساس هدف از مقالة حاضر، ارزیابی طرح توسعة حرم مطهر حضرت زینب به‌عنوان پروژه‌ای بزرگ با استفاده از تکنیک «تجزیه و تحلیل حالات شکست و تأثیرات ناشی از آن» است. در این راستا از الگوی روش‌شناسی مختلط (ترکیب روش پژوهش موردپژوهی از الگوی روش‌شناسی پژوهش کیفی و روش پژوهش غیرتجربی از الگوی روش‌شناسی پژوهش کمی) استفاده شده است. ضمن اینکه برای گردآوری داده‌ها از روش مطالعة اسنادی، تحلیل محتوا و میدانی (از نوع پرسشنامه) بهره گرفته شده است. در ادامه نیز داده‌های به‌دست‌آمده به‌کمک تکنیک «تجزیه و تحلیل حالات شکست و تأثیرات ناشی از آن» و با استفاده از گروه دلفی تحلیل و مشکلات مربوط مشخص شده و براساس شاخص برآورد اولویت مشکلات، اولویت‌بندی شده‌اند. نتایج حاکی از آن است که فضای شهری حرم مطهر حضرت زینب (س) در مؤلفة کالبدی و امنیت به‌ترتیب کمترین و بیشترین فاصله را تا فضای شهری ایده‌آل دارد. همچنین در مؤلفة امنیت، به‌ترتیب در زمینة فضاسازی، نورپردازی و نظارت اجتماعی بیشترین مشکلات احتمالی را دارد که می‌تواند مانع ایجاد فضایی حضورپذیر، پویا و قابل‌استفاده برای همة افراد و گروه‌های سنی باشد؛ به این منظور برای کمینه‌سازی این مشکلات پیش از اجرای طرح، راهکارهایی ارائه شده است.