سنجش اثرگذاری گردشگری خارجی بر تولید بخشی در اقتصاد ایران - رویکرد ماتریس حسابداری اجتماعی
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز
2 دانشیار دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه الزهرا
3 کارشناسی ارشد رشته توسعه اقتصادی و برنامهریزی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه الزهرا (س
doi
10.22059/jte.2020.289193.1008233چکیده
مطالعه حاضر اثر گردشگری خارجی را بر افزایش تولید بخشی مورد سنجش قرار میدهد و کانالهای تأثیرگذاری اقتصادی آن را شناسایی میکند. برای این منظور از رویکرد ضریب فزاینده متعارف و رویکرد تحلیل مسیر ساختاری در چارچوب ماتریس حسابداری اجتماعی استفاده میشود. مزایای استفاده از تحلیل مسیر ساختاری در این است که ضریب فزاینده تولید را تجزیه و کانالهای اثرگذاری اقتصادی قطب مبدا بر قطب مقصد را بهطور کامل نشان میدهد. به این منظور در این پژوهش از ماتریس حسابداری اجتماعی سال 1390 مرکز پژوهشهای مجلس و درآمد کل دریافتی از گردشگران خارجی سال 1390 در غیاب حسابهای اقماری گردشگری در ایران، بهعنوان پایههای آماری استفاده میشود. نتایج نشان میدهند که درآمد دریافتی از گردشگری خارجی (28.2 هزار میلیارد ریال) منجر به افزایش تولید کل بخشهای اقتصادی به اندازه 62.1 هزار میلیارد ریال شده است و ضریب فزاینده تولید کل اقتصاد ناشی از یک واحد مخارج گردشگری خارجی برابر 2.31 واحد میباشد. افزایش تولید در بخشهای سایر خدمات، عمده فروشی و خرده فروشی، هتل و خوابگاه بهترتیب 71/13، 66/13، 66/12 درصد از کل اثر تولیدی است. تجزیه ضرایب فزاینده در رویکرد تحلیل مسیر ساختاری نشان میدهد که در بخشهای مرتبط با گردشگری: صنایع غذایی، رستوران، حمل و نقلهای ریلی، جادهای و هوایی اهمیت مسیرهای مستقیم و بدونواسطه بسیار بیشتر از مسیرهای غیرمستقیم است. در سایر بخشهای مرتبط با گردشگری بالعکس است. افزون بر این، مهمترین بخشهای واسطه: عمده فروشی و خرده فروشی، حمل و نقل جادهای، سایر خدمات و کشاورزی میباشند که در اثرگذاری درآمد گردشگران خارجی بر اقتصاد ایران نقش بهسزایی دارند. طبقهبندیJEL: R2، Q15، E160، Z32