آیندهنگاری برنامهریزی مسکن اقشار کمدرآمد شهری با رویکرد سناریونویسی (مطالعة موردی: کلانشهر تبریز)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22059/jurbangeo.2020.293363.1201چکیده
امروزه مسکن یکی از مهمترین نیازهای بشری است که نقش ویژهای در بهبود کیفیت زندگی و رفاه شهروندان ایفا میکند. رشد شتابان شهرنشینی، نبود منابع کافی، ضعف مدیریت و نبود برنامهریزی جامع مسکن در کشورهای درحالتوسعه، دسترسی گروههای کمدرآمد به مسکن مناسب را به معضلی جدی تبدیل کرده است؛ از اینرو برنامهریزی با رویکرد آیندهنگاری میتواند سبب ایجاد روندی مثبت در وضعیت آیندة برنامهریزی مسکن اقشار کمدرآمد شود و از بروز و تحقق آیندة نامطلوب جلوگیری کند. پژوهش حاضر با بهرهگیری از رویکرد آیندهنگاری به بحث و بررسی ارتباط با وضعیت آیندة برنامهریزی مسکن اقشار کمدرآمد کلانشهر تبریز پرداخته است. از لحاظ هدف، این پژوهش کاربردی- توسعهای و از نظر ماهیت توصیفی- تحلیلی است. برای نگارش مبانی نظری از روش کتابخانهای و برای جمعآوری دادهها از تکنیک دلفی استفاده شده است. هدف این پژوهش، شناسایی سناریوهای محتمل، ممکن و درنهایت سناریوهای مطلوب برای وضعیت آیندة سیستم است. بر این اساس، 13 عامل کلیدی تأثیرگذار بر وضعیت آیندة سیستم از مجموع 59 عامل اولیة مؤثر به روش تحلیل تأثیرات متقاطع و با استفاده از نرمافزار میکمک استخراج شدند. در ادامه، برای شناسایی سناریوهای مطلوب، 51 وضعیت محتمل برای عوامل کلیدی طراحی و با تشکیل ماتریس 51×51، میزان تأثیرات وقوع هریک از وضعیتها بر وقوع یافتن یا نیافتن وضعیتهای دیگر از سوی متخصصان سنجیده شد. سپس با استفاده از نرمافزار ScenarioWizard، 3 سناریوی قوی، 12 سناریوی باورکردنی و 270 سناریوی ضعیف استخراج شدند که در این پژوهش، بررسی سناریوهای باورکردنی صورت گرفت. نتیجة اصلی پژوهش نشان میدهد که 13 عامل کلیدی، بازیگران اصلی و مؤثر بر وضعیت آیندة برنامهریزی مسکن اقشار کمدرآمد کلانشهر تبریز هستند که نقش کلیدی در بهبود این وضعیت دارند. همچنین تحلیل سناریوهای محتمل و باورکردنی حرکت بهسوی شرایط مطلوب در روند آیندة سیستم را نشان میدهد، اما وقوع شرایط نامطلوب و بحرانی را برای وضعیت آیندة سیستم دور از انتظار نمیداند.
