امکانسنجی کشت پنج گونۀ دارویی در دشتهای حوضۀ آبریز دریاچۀ نمک به منظور استفاده در برنامههای اصلاح الگوی کشت
نویسندگان
1 استادیار، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم
2 استادیار، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم
3 استادیار، بخش تحقیقات جنگلها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم
doi
10.22059/ije.2022.338722.1604چکیده
این پژوهش با هدف تعیین تناسب اکولوژیک کشت پنج گونۀ دارویی بابونه (Matricaria chamomilla L.)، زیرۀ سبز (Cuminum cyminum L.)، گل گاوزبان (Echium amoenum Fisch. et Mey)، کنگر فرنگی (Cynara scolymus L.) و رازیانه (Foeniculum vulgare Miller.) در 36 دشت حوضۀ آبریز دریاچۀ نمک به عنوان یکی از زیرحوضههای فلات مرکزی ایران انجام شد. روششناسی پژوهش شامل جمعآوری و بازسازی عناصر اقلیمی (دماهای حداقل و حداکثر)، برآورد سهم کشاورزی از منابع آبی به تفکیک هر دشت، برآورد نیاز آبی گیاه، تعیین بیلان رطوبتی، تهیۀ لایۀ تحمل به شوری، تهیۀ لایههای مطلوبیت و عدم مطلوبیت کشت و در نهایت، رویهمگذاری لایهها و تولید اراضی زراعی مناسب برای کشت این گیاهان بود. کشت بابونه در بیشتر اراضی کشاورزی حوضۀ آبریز دریاچۀ نمک مطلوب یا بسیار مطلوب ارزیابی شد. کشت زیرۀ سبز، گاوزبان ایرانی، کنگر و رازیانه در اراضی جنوب شرقی حوضۀ آبریز (نظیر دشتهای ورامین و مسیله) به دلیل شوری و در اراضی غربی (نظیر دشت قزوین و ابهررود) به دلیل تنشهای سرمایی نیمهمطلوب یا نامطلوب بود. کشت زیرۀ سبز در نیمۀ شمالی و کشت گاوزبان ایرانی در اراضی دشتهای قزوین و دماوند وضعیت بسیار مطلوب یا مطلوب داشت. کشت کنگر فرنگی در دشت گلپایگان وضعیت بسیار مطلوب داشت. کشت رازیانه در دشتهای مرکزی حوضۀ آبریز با وضعیت نیمهمطلوب روبهرو بود. در مناطق شرقی محدودیت منابع آبی و شوری و در مناطق شمالی محدودیت دمای حداقل برای توسعۀ کشت این گونهها مشاهده شد. نتایج این تحقیق میتواند در برنامههای اصلاح الگوی کشت منطقه مدّ نظر قرار گیرد.