بررسی آثار تغییر اقلیم بر رواناب به کمک مدل درخت تصمیم (مطالعۀ موردی:حوضۀ زرین‌گل)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مهندسی منابع آب،گروه آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 دانشیار، دانشکدۀ مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشیار، دانشکدۀ مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

doi
10.22059/ije.2022.332407.1566
چکیده

برای بررسی اثر تغییر اقلیم بر رواناب در حوضۀ آبریز زرین‌گل در استان گلستان پس از مدل‏سازی بارش رواناب به کمک مدل درخت تصمیم M5 از نتایج مدل گردش عمومی HADGEM2 تحت دو سناریو RCP 4.5 وRCP 8.5  برای پیش‏بینی رواناب برای دوره‏های اقلیمی آیندۀ نزدیک، میانی و دور استفاده شد. نتایج آزمون من‌ـ کندال برای تشخیص روند در دورۀ 1995ـ 2015 نشان داد فقط بارش در فصل تابستان و دما در فصل بهار و تابستان افزایش معنا‏دار داشتند. با این‏وجود، تأثیر افزایش دما باعث کاهش معنا‏دار دبی در بیشتر فصل‏ها و میانگین سالانۀ دبی شد. همچنین، مدل لارس از کارایی لازم برای تولید داده‏های بارش و دما برخوردار بود. بررسی تغییر اقلیم در حوضۀ آبریز زرین‌گل بیانگر آن بود که تغییرات بارش از الگوی افزایشی و یا کاهشی خاصی پیروی نمی‏کند، اما دمای هوا تحت هر دو سناریوی اقلیمی با افزایش همراه خواهد بود، به طوری که دمای سالانه به‏طور میانگین حدود 5/0 تا 5 درجۀ سانتی‏گراد افزایش خواهد یافت که بیشترین افزایش دما برای سناریوی RCP 8.8 در آیندۀ دور بود. نتایج خروجی دو مدل M5 و MLR نشان داد مدل M5 قادر است ضریب همبستگی را از 7/0  به حدود 87/0  افزایش دهد و مقدار خطای RMSE را از 82/0  به 59/0  کاهش دهد. بر اساس نتایج خروجی مدل M5، رواناب در منطقۀ مطالعاتی نیز طی دوره‏های آتی با کاهش همراه خواهد بود و بیشترین میزان کاهش میانگین دبی ماهانه در آیندۀ دور حدود 41 درصد در ماه مارس برای سناریوی RCP 8.5 برآورد شد.