برنامهریزی چند هدفه به منظور بهرهبرداری بهینه از منابع آب سطحی و زیرزمینی و سیستم تغذیه مصنوعی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه زراعت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
4 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22059/ije.2022.331523.1558چکیده
افزایش جمعیت در مناطق توسعهیافته چالشهای زیادی را در تأمین نیازهای آبی ایجاد کرده است. این امر باعث پدید آمدن مشکلات متعدد در کمیت و کیفیت منابع آب سطحی و زیرزمینی میشود. با توجه به این موضوع، مدیریت بهینۀ منابع آبی امری ضروری است. در این تحقیق مدل ریاضی (HEC- HMS) برای روندیابی سیلاب در رودخانۀ کرج و مخازن سیستم تغذیۀ مصنوعی واقع در شمال دشت شهریار مورد استفاده قرار گرفت. سپس، حجم نفوذ سیلاب در رودخانۀ کرج و نیز حجم ذخیرۀ سیلاب در مخازن طرح تغذیۀ مصنوعی وارد الگوریتم ژنتیک چندهدفه (NSGA-II) شد که از آن به منظور برنامهریزی بهرهبرداری تلفیقی از منابع آب دشت شهریار و بهرهبرداری بهینه از سیستم تغذیۀ مصنوعی و با هدف حداقل کردن عدم تأمین نیاز و نیز حداکثر کردن حجم نفوذ در سیستم تغذیۀ مصنوعی، استفاده شد. با توجه به نتایج مدل بهینهسازی، شاخص قابلیت اطمینان مربوط به کل محدوده به طور میانگین برابر50/56 درصد بوده و بیشترین کاهش در مصارف از کل منابع آب قابل دسترس در تمام بخشها بهترتیب در ناحیۀ شهریار برابر 09/44 درصد، در ناحیۀ رباطکریم برابر 57/14 درصد، در ناحیۀ اسلامشهر برابر 06/11 درصد و در کل محدوده برابر 55/28 درصد است. حجم کل تغذیۀ بهینه در سیستم تغذیۀ مصنوعی برابر 81/114 میلیون متر مکعب در دورۀ زمانی مورد نظر بوده و به میزان 09/70 میلیون متر مکعب افزایش یافته و منجر به افزایش تغییرات تراز آبخوان به اندازۀ 84/4 متر شده است. همچنین، با اعمال سیاستهای همزمان بهرهبرداری بهینه از منابع آبی موجود و بهرهبرداری بهینه از سیستم تغذیۀ مصنوعی، به طور میانگین 41/10 متر در سال تغییرات تراز آبخوان افزایش خواهد یافت.