شناسائی QTLهای موثر در وزن هزار دانه جو با استفاده از نشانگرهای مولکولی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه، ایران.

2 دانشیار، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.

3 استاد، گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران.

doi
10.22103/jab.2017.1749
چکیده

این بررسی با هدف نقشه‌یابی نشانگرهای مولکولی پیوسته با ژن‌های مرتبط با وزن هزار دانه و عملکرد دانه در جو زراعی اجرا گردید. به منظور شناسایی QTLها، یک جمعیت شامل 148 هاپلوئید مضاعف (DH) برای صفات وزن هزار دانه و عملکرد دانه در طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در شرایط گلخانه‌ای مطالعه گردید. جمعیت هاپلوئید مضاعف حاصل تلاقی بین رقم اصلاح شده Clipper (با عملکرد بالا) و رقم محلی از الجزایر به نامSahara3771  (با عملکرد پایین) بود. در این تحقیق 30 نشانگر جدید ISSR به 466 جایگاه قبلی روی نقشه پیوستگی جمعیت اضافه گردید. نشانگرها در مجموع 1460 سانتی­مورگان از ژنوم جو را پوشش داده و متوسط فاصله دو نشانگر مجاور 3 سانتی­مورگان بود. تجزیه QTL منجر به شناسایی پنج QTL مرتبط با عملکرد دانه (بر روی کروموزوم­های2H ,4H ,5H  و 6H) شد که این مکان‌ها در مجموع 57 درصد از تنوع فنوتیپی عملکرد را توجیه می­کردند. QTL واقع بر کروموزوم 2H با 20 درصد بزرگ‌اثرترین QTL بود. برای وزن هزار دانه نیز 3  عدد QTL شناسایی گردید که QTL واقع بر کروموزوم 2H با 69 درصد بزرگ‌اثرترین QTL بود. شناسایی QTLهای بزرگ‌اثر برای وزن هزار دانه و عملکرد، سودمندی استفاده از مارکر­های مولکولی در نقشه­یابی ژنی برای صفات وزن دانه و عملکرد دانه را نشان می­دهد که از این پتانسیل می­توان برای انتخاب به کمک نشانگر (MAS) در آینده­ای نزدیک در برنامه­های اصلاح برای بهبود عملکرد جو استفاده کرد.