شبیه سازی تبادلات آب سطحی و زیرزمینی با استفاده از مدل MODFLOW-OWHM (منطقۀ مورد مطالعه: دشت شازند)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مهندسی آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار گروه مهندسی آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشیار گروه مهندسی آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 دانشیار گروه مهندسی آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 کارشناس ارشد، بخش سیاستگذاری و تخصیص منابع آب، دفتر برنامهریزی کلان آب و آبفا، وزارت نیرو، تهران، ایران
doi
10.22059/ije.2022.336586.1595چکیده
افزایش بیرویۀ جمعیت در کشور، محدودیت منابع آبهای سطحی و بهرهبرداری بیش از اندازه از آبخوانها باعث وارد آمدن خسارتهای جبرانناپذیری به منابع طبیعی کشور در سالهای گذشته شده که توجه به مدیریت یکپارچۀ منابع آب را ضروری کرده است. امروزه، مدلهای هیدرولوژیکی یکپارچه با امکان تجزیهوتحلیل آبهای زیرزمینی و سطحی با وضوح زمانی و مکانی بالا اجرای بهتر و دقیقتر این مدیریت را امکانپذیر ساختهاند. این مطالعه با هدف درک تعاملات آبهای زیرزمینی با آبهای سطحی در آبخوان دشت شازند در استان مرکزی با استفاده از مدل MODFLOW-OWHM تحت رابط کاربری گرافیکی ModelMuse شبیهسازی شده است. در این مطالعه از بستۀ SFR برای شبیهسازی جریان رودخانه و تبادلات آن با آبخوان استفاده شد. واسنجی مدل به صورت دستی برای مهرماه 1389 تا شهریور 1390 انجام گرفت. نتایج شبیهسازی مدل نشان داد رودخانههای دشت شازند سهم بسیار اندکی در تغذیه و تخلیۀ آبخوان دارند و بیشترین نفوذ از رودخانه به آبخوان در ماه فروردین با 1982 مترمکعب بر روز و کمترین میزان در شهریورماه با 373 مترمکعب بر روز اتفاق میافتد. بیشترین سهم در تغذیۀ آبخوان در بیشتر ماههای سال نفوذ ناشی از بارش است و بیشترین سهم تخلیه نیز در ماههای خشک سال مربوط به تخلیه از چاهها و در باقی ماهها شار وابسته به هد است. از اینرو، این مطالعه میتواند یک پایۀ قوی برای مطالعات بیشتر برای ارزیابی تغییرات اقلیم بر منابع آب سطحی و زیرزمینی و استراتژیهای مدیریت منابع آب در کشور باشد.