‌تأثیر تغییر اقلیم بر حجم و دبی پیک سیلاب (مطالعۀ موردی: زیرحوضۀ قران تالار)

نویسندگان

1 استادیار گروه آب و خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود‌

2 دانش‏ آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه آب و خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود‌

3 استادیار گروه آب و خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود‌

4 دانشیار گروه آب و محیط ‏زیست، دانشکدۀ عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود‌

doi
10.22059/ije.2022.333410.1576
چکیده

تغییر خصوصیات رواناب به دلیل تغییر اقلیم، از اصلی‏ترین نگرانی‏های حال حاضر در برنامه‏ریزی طولانی‏مدت منابع آب و حفاظت از سیلاب است. از این‏رو، بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر هیدرولوژی و منابع آب اهمیت زیادی دارد. بنابراین، در این تحقیق تأثیرات تغییر اقلیم بر خصوصیات رواناب حوضۀ آبریز قران تالار مورد بررسی قرار گرفت. به این‌منظور، از 22 مدل AOGCM و دو سناریوی انتشار گازهای گلخانه‏ای (RCP4.5 وRCP8.5 ) برای تولید سناریوهای تغییر اقلیم استفاده شد. سری زمانی بارش روزانه برای دو دورۀ آتی (2099-2070 و 2021-2050) تحت سه سطح احتمالاتی (50/0، 75/0 و 90/0) محاسبه شد. سپس، بارش طرح با دورۀ بازگشت‏های 2 تا 500 سال برای دورۀ گذشته و دوره‏های آتی تعیین شد. نتایج نشان داد در دوره‏های آتی، در ماه‏های سرد سال، افزایش بارش و در ماه‏های گرم سال کاهش بارش را شاهد خواهیم بود. همچنین، خروجی مدل WMS مشخص کرد که در شرایط تغییر اقلیم (بسته به سناریو) مقدار دبی و حجم سیلاب برای باران طرح با دورۀ بازگشت‏های مختلف، حدود 35 تا 110 درصد افزایش خواهد یافت. میانگین‏گیری از نتایج دبی طرح با دورۀ ‏بازگشت‏های مختلف نشان داد در سطح احتمال 5/0، دو سناریوی RCP4.5 و RCP8.5 برای هر دو دورۀ آتی افزایش حدود 30 درصدی دبی اوج و حجم سیلاب را برآورد می‏کنند و در سطح احتمال 75/0 و 90/0برای دورۀ آتی 2021-2050، هر دو سناریوی انتشار نتایج یکسانی دارند، اما طی دورۀ 2070-2099، مقدار افزایش دبی اوج در سناریوی RCP8.5 در مقایسه با RCP4.5 بیشتر است.