تأثیر تغییر اقلیم بر حجم و دبی پیک سیلاب (مطالعۀ موردی: زیرحوضۀ قران تالار)
نویسندگان
1 استادیار گروه آب و خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود
2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه آب و خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود
3 استادیار گروه آب و خاک، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود
4 دانشیار گروه آب و محیط زیست، دانشکدۀ عمران، دانشگاه صنعتی شاهرود
doi
10.22059/ije.2022.333410.1576چکیده
تغییر خصوصیات رواناب به دلیل تغییر اقلیم، از اصلیترین نگرانیهای حال حاضر در برنامهریزی طولانیمدت منابع آب و حفاظت از سیلاب است. از اینرو، بررسی تأثیر تغییر اقلیم بر هیدرولوژی و منابع آب اهمیت زیادی دارد. بنابراین، در این تحقیق تأثیرات تغییر اقلیم بر خصوصیات رواناب حوضۀ آبریز قران تالار مورد بررسی قرار گرفت. به اینمنظور، از 22 مدل AOGCM و دو سناریوی انتشار گازهای گلخانهای (RCP4.5 وRCP8.5 ) برای تولید سناریوهای تغییر اقلیم استفاده شد. سری زمانی بارش روزانه برای دو دورۀ آتی (2099-2070 و 2021-2050) تحت سه سطح احتمالاتی (50/0، 75/0 و 90/0) محاسبه شد. سپس، بارش طرح با دورۀ بازگشتهای 2 تا 500 سال برای دورۀ گذشته و دورههای آتی تعیین شد. نتایج نشان داد در دورههای آتی، در ماههای سرد سال، افزایش بارش و در ماههای گرم سال کاهش بارش را شاهد خواهیم بود. همچنین، خروجی مدل WMS مشخص کرد که در شرایط تغییر اقلیم (بسته به سناریو) مقدار دبی و حجم سیلاب برای باران طرح با دورۀ بازگشتهای مختلف، حدود 35 تا 110 درصد افزایش خواهد یافت. میانگینگیری از نتایج دبی طرح با دورۀ بازگشتهای مختلف نشان داد در سطح احتمال 5/0، دو سناریوی RCP4.5 و RCP8.5 برای هر دو دورۀ آتی افزایش حدود 30 درصدی دبی اوج و حجم سیلاب را برآورد میکنند و در سطح احتمال 75/0 و 90/0برای دورۀ آتی 2021-2050، هر دو سناریوی انتشار نتایج یکسانی دارند، اما طی دورۀ 2070-2099، مقدار افزایش دبی اوج در سناریوی RCP8.5 در مقایسه با RCP4.5 بیشتر است.